Jaki zawór RTL do podłogówki: wybór i montaż

Wybór zaworu RTL do ogrzewania podłogowego to decyzja techniczna, która łączy parametry hydrauliczne z praktycznymi kompromisami instalacyjnymi: trzeba zdecydować, czy wystarczy prosty zawór termostatyczny pasywny, czy potrzebna jest trójdrożna jednostka mieszająca z siłownikiem, jak dobrać średnicę (DN/gwint/Kvs) do przewidywanego przepływu oraz gdzie umieścić czujnik, aby pomiar był reprezentatywny. Kluczowe dylematy to: ekonomia vs. sterowalność (tani zawór mechaniczny kontra droższe, zdalnie sterowane rozwiązania), dobór DN/Kvs względem całkowitego przepływu rozdzielacza oraz lokalizacja zaworu i czujnika mająca wpływ na komfort i ochronę źródła ciepła. Poniżej zaprezentuję konkretne liczby, zakresy i zalecenia, które pomogą przejść od „czy to wystarczy?” do decyzji technicznej — z tabelą porównawczą, przykładowymi obliczeniami i instrukcją montażu krok po kroku.

• Wersje RTL do podłogówki: co wybrać
• Materiał i konstrukcja zaworu RTL
• Lokalizacja zaworu RTL w obiegu podłogowym
• Instrukcja montażu RTL krok po kroku
• Najczęstsze błędy przy montażu RTL
• Konserwacja i serwis zaworu RTL
• Jaki zawór RTL do podłogówki – Pytania i odpowiedzi

Poniżej znajduje się skondensowana tabela porównawcza najczęściej stosowanych wersji zaworów RTL wraz z typowymi wartościami Kvs, zalecanymi średnicami, zakresem nastaw temperatury oraz orientacyjnymi cenami detalicznymi w złotych; liczby te odzwierciedlają powszechne specyfikacje rynkowe i typowe wymagania projektowe dla instalacji podłogowych. Tabela ma za zadanie ułatwić szybkie porównanie rozwiązań pasywnych, mieszających i z siłownikiem oraz dobór średnicy w zależności od przewidywanego przepływu i zakładanego spadku ciśnienia. Przyjęte wartości bazują na standardowym ΔT = 5 K na pętlę i rozsądnym założeniu różnicy ciśnień w instalacji 0,05–0,2 bar; traktuj je jako orientacyjne punkty odniesienia przy projektowaniu.

Z tabeli wynika, że dla pojedynczych pętli podłogowych najczęściej wystarcza DN15 z Kvs ~1,5–3,0, natomiast gdy suma przepływów wszystkich pętli rozdzielacza przekracza ~1,0–1,5 m3/h, sensowne jest przejście na DN20–DN25 lub wybór zaworu z wyższym Kvs; koszt rośnie skokowo przy dodaniu siłownika i integracji z automatyką, lecz zyskujemy wtedy precyzyjne sterowanie i możliwość zdalnej regulacji temperatury. Pamiętajmy też o ograniczeniach ciśnieniowych (najczęściej PN10–PN16) oraz kompatybilności materiałowej z płynem grzewczym (np. stężeniem glikolu); te parametry wpływają zarówno na trwałość, jak i na ostateczny koszt eksploatacji.

Wersje RTL do podłogówki: co wybrać

Najważniejsza informacja na początek: jeśli instalacja to kilka krótkich pętli o niskich przepływach, ekonomiczny zawór termostatyczny pasywny (bypass z kapilarą) zwykle wystarczy i może kosztować 80–220 zł, natomiast przy większych rozdzielaczach lub gdy chcesz scentralizowane sterowanie, jedyną rozsądną opcją bywa zawór trójdrożny z siłownikiem i sterownikiem, gdzie koszt całego rozwiązania często zaczyna się od około 350 zł i rośnie wraz z zakresem automatyki. W praktyce wyboru dokonuje się według trzech kryteriów: wymaganej precyzji utrzymania temperatury powrotu, maksymalnego spodziewanego przepływu przez zawór (co determinuje DN/Kvs) oraz stopnia integracji z systemem sterowania; ktoś, kto chce „ustawić i zapomnieć”, może postawić na prosty zawór termostatyczny, podczas gdy użytkownicy planujący strefowanie i scenariusze pogodowe lepiej inwestują w siłownik. Trzeci istotny aspekt to zabezpieczenie źródła ciepła — jeżeli kotłownia wymaga utrzymania minimalnej temperatury powrotu (np. by nie powodować kondensacji), warto zastosować zawór z precyzyjną regulacją i zabezpieczeniem przeciwzamrożeniowym, nawet jeśli początkowy koszt będzie wyższy.

Zobacz także: Zawór trójdrożny do podłogówki schemat 2025: Kompleksowy poradnik instalacji i doboru

Rozważając wersję pasywną, pamiętaj, że jej największą zaletą jest prostota: mechaniczna konstrukcja z kapilarą reaguje bez zasilania, jest mało awaryjna i wystarczająca tam, gdzie nie ma potrzeby zmiany nastaw dynamicznie; wadą jest ograniczona dokładność i brak integracji z centralnym sterowaniem, co odcina drogę do adaptacyjnej regulacji według czujnika zewnętrznego lub progów pogodowych. Zawory trójdrożne ręczne dają lepszą kontrolę nad temperaturą mieszania i zwykle większy Kvs, co zmniejsza spadki ciśnienia przy większych przepływach, lecz wymagają dostępu do regulacji i nie zapewniają automatycznej optymalizacji pracy. Siłownik zintegrowany z zaworem daje natomiast pełną automatyzację: harmonogramy, korekty pogodowe i kontrola stref — to ważne w budynkach z wieloma strefami, ale sprzęt ten ma wyższe wymagania przy doborze zasilania, kompatybilności sygnałów i miejsca montażu oraz zwykle wyższe koszty serwisu.

Jeżeli chcesz liczyć koszty „od A do Z”, zaplanuj nie tylko cenę zaworu, lecz także koszt roboty (montaż 100–400 zł), ewentualnego siłownika (150–600 zł) oraz integracji z centralką (200–1 000 zł zależnie od złożoności); suma ta szybko przesuwa ekonomiczne przesłanki wyboru w stronę prostszych rozwiązań dla małych domów i w stronę zautomatyzowanych systemów dla obiektów o zróżnicowanych potrzebach temperaturowych. Wybór warto podeprzeć konkretną kalkulacją przepływów i spadków ciśnienia, opartą o rzeczywiste długości pętli, średnice przewodów i liczbę pętli na rozdzielaczu — bez tego ryzykujesz dobraniem zbyt małego Kvs i późniejszym hałasem, spadkami temperatury lub ciągłą pracą pompy.

Średnica i dopasowanie RTL (DN i gwint)

Pierwsza zasada doboru średnicy brzmi: dobieraj DN do oczekiwanego przepływu przez zawór i do możliwego spadku ciśnienia w układzie; prosty wzór pomocniczy przy doborze Kvs to Kvs = Q / sqrt(Δp), gdzie Q to przepływ w m3/h, a Δp to założony spadek ciśnienia w barach, przy czym dla instalacji podłogowych rozsądne Δp dla zaworu mieszającego to 0,02–0,2 bar. Przykład: pojedyncza pętla 10 m² o zapotrzebowaniu 800 W, ΔT=5 K daje Q ≈ 0,14 m3/h; dla takiego przepływu wystarczy Kvs ≈ 1,5–2,0, a więc DN15 (G1/2") zwykle będzie poprawnym wyborem; natomiast gdy rozdzielacz obsługuje 10 takich pętli (suma Q ≈ 1,4 m3/h) przy Δp=0,05 bar Kvs ≈ 1,4 / sqrt(0,05) ≈ 6,3 — tu już celujemy w DN25. Wniosek praktyczny: DN15 do 0,8–1,0 m3/h (przy małych Δp), DN20 do ~1,5 m3/h, DN25 powyżej 1,5 m3/h dla zachowania rozsądnych spadków ciśnienia i uniknięcia hałasu czy nadmiernego zużycia pompy.

Zobacz także: Zawór Termostatyczny do Podłogówki z Kapilarą 2025: Poradnik Eksperta

Oprócz nominalnego DN ważny jest gwint przyłączeniowy i dostępność złączek adaptacyjnych w rozdzielaczu; najczęściej spotykane to G1/2" (DN15), G3/4" (DN20) oraz G1" (DN25), i to one decydują o kompatybilności z rozdzielaczem, zaworami odcinającymi i manometrami. Jeśli montaż przewiduje użycie redukcji lub kształtek, pamiętaj o dodatkowych miejscach oporów hydraulicznych, które zwiększają sumaryczny spadek ciśnienia — dlatego przy granicznych wartościach przepływu lepiej wybrać o klasę większy DN. Warto też sprawdzić, czy zawór ma wbudowane zawory odcinające lub filtry sitkowe, bo umożliwiają one szybszy serwis bez konieczności opróżniania całej instalacji i zapobiegają zapychaniu się elementu termostatycznego przez zanieczyszczenia.

W praktyce dobierając gwint do rozdzielacza, upewnij się, że materiały uszczelniające i kierunek przepływu są zgodne z projektem; dla zaworów z kapilarą sensor temperatury musi być zamocowany w miejscu, które rzeczywiście mierzy temperaturę powrotu a nie lokalną anomalię. Drobna rada: stosuj uszczelki teflonowe lub pasujące taśmy, ale unikaj nadmiernego dokręcania — przeciek łatwiej usunąć przez dociśnięcie niż przez odkręcanie pękniętego gwintu; w przypadku połączeń z odcinaczami i manometrami preferuj rozwiązania umożliwiające szybkie odłączenie zaworu do serwisu bez demontażu całego rozdzielacza.

Materiał i konstrukcja zaworu RTL

Korpus zaworu: najczęściej spotykany materiał to mosiądz izolowany lub niklowany, alternatywą bywa stal nierdzewna w aplikacjach wymagających większej odporności chemicznej; typowa klasa ciśnieniowa to PN10–PN16, co przekłada się na dopuszczalne ciśnienia robocze 10–16 bar. Uszczelnienia: standardowo stosuje się uszczelki EPDM, które dobrze znoszą wodę i niskoprocentowe roztwory glikolu, jednak przy wyższych stężeniach glikolu lub specyficznych mediach warto rozważyć fluoroelastomer (Viton), który ma lepszą odporność chemiczną i termiczną. Wewnątrz zaworu istotne są elementy regulacyjne — wkładka termostatyczna (termoczołowica), sprężyna, trzpień oraz sito filtrujące; jakość tych komponentów decyduje o precyzji nastawy, powtarzalności i odporności na zanieczyszczenia.

Zobacz także: Najlepszy zawór termostatyczny do podłogówki w 2025: Ranking, ceny, opinie

W konstrukcji zwróć uwagę na obecność elementów ułatwiających serwis: odcinacze na króćcach zaworu, gwint do czujnika zewnętrznego, łatwo dostępne sitko filtrujące oraz możliwość wymiany wkładki bez demontażu całego korpusu — to przedłuża żywotność instalacji i obniża koszty eksploatacji. Temperatury pracy typowych zaworów RTL mieszczą się w zakresie 20–90 °C (niektóre konstrukcje do 110 °C), a maksymalna temperatura nastawy zwykle określona jest na 60–70 °C; przy wyższych temperaturach lub agresywnym medium warto wybierać stal nierdzewną i uszczelnienia odporne na starzenie termiczne. Trwałość: części ruchome i wkładki regulacyjne zwykle wymagają przeglądu lub wymiany po 5–15 latach w zależności od jakości wody, zawartości zanieczyszczeń i intensywności pracy — warto uwzględnić tę pozycję w planie serwisowym.

Kapsuła termostatyczna (kapilara): ważne, by była umieszczona w miejscu mierzącym rzeczywistą temperaturę powrotu, a sama kapilara zabezpieczona przed uszkodzeniem mechanicznym; mechanizm termostatyczny powinien mieć czytelną skalę nastawy oraz sygnalizację położenia. W przypadku zaworów z siłownikiem zwróć uwagę na znamionowe napięcie (24 V DC/AC vs 230 V AC), czas ruchu (typowo 15–90 s) i konieczność sygnalizacji stanu (otwarty/zamknięty), co wpływa na integrację z automatyką budynkową. Ostatecznie materiał i konstrukcja powinny być wybierane z uwzględnieniem środowiska pracy, rodzaju glikolu, wymaganej precyzji oraz planowanego trybu eksploatacji.

Zobacz także: Najlepszy Zawór do Rozdzielacza Ogrzewania Podłogowego w 2025! Przegląd i Porady Ekspertów

Lokalizacja zaworu RTL w obiegu podłogowym

Wybór miejsca montażu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności działania zaworu RTL: najczęściej montuje się go na powrocie rozdzielacza przed pompą obiegową lub bezpośrednio w obwodzie kotłowym jako zawór zwrotny ograniczający temperaturę powrotu, ewentualnie jako element bypassu łączącego zasilanie i powrót — każde rozwiązanie ma swoje zalety i ograniczenia. Montaż na powrocie rozdzielacza ma tę zaletę, że zawór mierzy temperaturę realnie oddawaną przez pętle i chroni źródło ciepła przed zbyt niskim powrotem; alternatywnie, montaż przy kotle chroni palnik przed kondensacją, lecz może nie odzwierciedlać lokalnych warunków na rozdzielaczu. Przy wyborze lokalizacji warto też uwzględnić dostęp serwisowy: zawór powinien być łatwo dostępny, z odcinaczami umożliwiającymi demontaż bez opróżniania całej instalacji.

Sensory i kapilary: czujnik temperatury lub głowica termostatyczna musi być zamontowana w strumieniu powrotu, a nie np. w kolektorze lub przy ściance rury, gdzie odczyt może być zafałszowany; odległość kapilary od punktu pomiarowego powinna być minimalna, a sama kapilara chroniona przed mechanicznym uszkodzeniem i zagięciem. Jeśli zawór działa jako część obwodu mieszającego, zadbaj o odpowiednie kierunki przepływu oznaczone na korpusie oraz o obecność zaworów odcinających, by można było szybko wymienić termostatyczną wkładkę bez konieczności zatrzymywania całego systemu. W instalacjach z wieloma rozdzielaczami rozważ centralne sterowanie i montaż zaworu mieszającego blisko źródła ciepła, a małe RTL-y przy rozdzielaczach stosuj raczej jako zabezpieczenie lokalne niż jako główny regulator temperatury.

Interakcja z pompą i armaturą: zawór RTL powinien współgrać z pompą obiegową — jeśli różnica ciśnień jest zbyt duża, zawór może generować hałas lub nie pracować płynnie; w takich sytuacjach pomocne są regulatory różnicy ciśnień lub zawory dławiące, które stabilizują przepływ przez mieszacz. Ponadto obecność zaworu zwrotnego po stronie powrotu zabezpiecza przed niepożądanym przepływem wstecznym przy pracy obiegów i podczas pracy w trybie awaryjnym; pamiętaj o zapewnieniu odpowietrzenia w pobliżu zaworu, aby zapobiec kumulacji powietrza, która może zaburzać pomiar i reakcję termostatu. Lokalizacja powinna też uwzględniać logistykę przewodów kapilarnych — dłuższe kapilary zwiększają opóźnienie reakcji i ryzyko uszkodzeń mechanicznych.

Zobacz także: Jak podłączyć zawór RTL do podłogówki — praktyczny przewodnik

Instrukcja montażu RTL krok po kroku

Przygotowanie do montażu zaczyna się od wyboru poprawnego modelu (DN/Kvs, zakres nastawy, materiał), odcięcia sekcji instalacji i dokładnego jej spłukania, aby usunąć luźne opiłki i osady, które mogłyby zablokować siłownik czy wkładkę termostatyczną; przygotuj też narzędzia, uszczelki i zawory odcinające umożliwiające wymianę bez opróżniania całej instalacji. Sprawdź instrukcję producenta pod kątem orientacji zaworu (kierunek przepływu), pozycji montażowej kapilary i wymaganych momentów dokręcania; miej pod ręką manometr i termometr do testów uruchomieniowych. Zadbaj o bezpieczeństwo: odcięcie źródła ciepła, spuszczenie części wody z obwodu i odpowiednie zabezpieczenie przewodów gwarantują spokojną i bezpieczną pracę.

• Krok 1: Wyłącz zasilanie systemu i odetnij dopływ wody do sekcji, w której montujesz zawór.
• Krok 2: Opróżnij fragment instalacji i spłucz rozdzielacz, aby usunąć zanieczyszczenia.
• Krok 3: Zamontuj zawór zgodnie ze strzałkami kierunku przepływu, stosując odpowiednie uszczelki (taśma PTFE/konopianka) i dociskając zgodnie z zaleceniami producenta.
• Krok 4: Zainstaluj kapilarę/czujnik w odprowadzeniu powrotnym w miejscu przepływowym, zabezpiecz kapilarę przed zagięciem i uszkodzeniem.
• Krok 5: Podłącz zawory odcinające na króćcach zaworu, ale pozostaw je zamknięte na czas napełniania instalacji.
• Krok 6: Napompuj/uzupełnij instalację, odpowietrz system, powoli otwórz zawory odcinające i sprawdź szczelność.
• Krok 7: Ustaw wstępny punkt nastawy temperatury, uruchom pompę i sprawdź temperaturę powrotu na manometrze/termometrze; popraw nastawę w razie potrzeby.
• Krok 8: Wykonaj końcowe testy stabilności (ok. 30–60 minut pracy) i sprawdź, czy zawór działa bez stuków i pulsacji przepływu.

Po pierwszym uruchomieniu warto przeprowadzić kalibrację i testy w kilku punktach pracy: minimalny i maksymalny przepływ, różne obciążenia cieplne oraz sprawdzenie współpracy z pompą; jeśli zawór posiada siłownik, sprawdź sygnał sterujący i ewentualne opóźnienia ruchu. Zwróć uwagę na momenty dokręcania połączeń — zbyt mocne dokręcenie może uszkodzić gwinty i uszczelki, zbyt słabe może skutkować wyciekami; producenci zwykle podają zalecany moment dokręcenia dla króćców. Na koniec wprowadź informacje o typie zaworu, dacie montażu i parametrach nastawy do dokumentacji instalacji, żeby przyszły serwis lub właściciel wiedzieli, co zastosowano i jak przeprowadzić ewentualne interwencje.

Najczęstsze błędy przy montażu RTL

Najczęstszy błąd to dobranie zbyt małego DN/Kvs do przewidywanego przepływu — objawia się głośną pracą, dużym spadkiem ciśnienia i niestabilnością temperatury; naprawa zwykle wymaga wymiany zaworu na większy model lub dodania obejścia z większym przekrojem. Kolejny częsty błąd to nieprawidłowe umiejscowienie czujnika lub kapilary — jeśli pomiar nie odzwierciedla rzeczywistej temperatury powrotu, zawór nie zadziała poprawnie i może doprowadzić do przegrzewania elementów podłogi lub niedogrzania pomieszczeń. Równie powszechne są błędy montażowe: brak sitka filtrującego lub niezainstalowanie zaworów odcinających utrudnia serwis, a zanieczyszczenia mogą zablokować wkładkę termostatyczną, co kończy się kosztowną naprawą.

Inne typowe pomyłki to złe uszczelnienie gwintów, ignorowanie zgodności materiałowej z płynem (np. stosowanie niewłaściwych uszczelnień przy wysokim stężeniu glikolu) oraz brak zabezpieczenia przed cofaniem przepływu — każdy z tych przypadków może skrócić żywotność zaworu lub spowodować jego wadliwe działanie. Błędy przy doborze elementów sterowania i zasilania dla siłowników (np. złe napięcie, brak sygnału) prowadzą do braku synchronizacji i złego sterowania temperaturą, co w praktyce oznacza częste korekty ręczne i niezadowolenie użytkowników. Nieodpowiednie odpowietrzenie instalacji po montażu bywa z kolei przyczyną stuków i nierównomiernej pracy pętli, co mylnie interpretuje się jako awarię zaworu.

Jak to wykryć i naprawić? Najpierw zmierz temperatury przed i za zaworem oraz na wyjściu pętli, porównaj z oczekiwaniami projektowymi; jeśli spadki ciśnienia są duże, sprawdź Kvs i drogę przepływu (redukcje, zawory kulowe, filtry). Jeśli wykryjesz zanieczyszczenia, usuń filtr i przepłucz obieg; w przypadku niewłaściwego doboru DN zaplanuj wymianę na większy zawór lub zastosowanie jednostki mieszającej o większym Kvs. Warto też pamiętać, że wiele problemów rozwiązuje proste zastosowanie zaworów odcinających i manometrów montowanych przy zaworze — dzięki nim diagnoza i serwis są szybkie i tanie.

Konserwacja i serwis zaworu RTL

Plan przeglądów powinien być realistyczny: podstawowy przegląd co 12 miesięcy, kontrola sitka i czyszczenie przy sezonowym serwisie (lub częściej w instalacjach o gorszej jakości wody), a pełna inspekcja wkładki termostatycznej co 5–10 lat w zależności od stanu i intensywności pracy. Podczas corocznego przeglądu sprawdź szczelność połączeń, zakres i stabilność nastawy temperatury (czy zawór trzyma zadany punkt), oraz kondycję kapilary — pęknięta lub źle zaizolowana kapilara zaburza działanie i wymaga natychmiastowej wymiany. W systemach z siłownikiem do listy dodaj kontrolę elektryczną: napięcie zasilania, czas ruchu siłownika i poprawność sygnałów sterujących; siłowniki mają zwykle określony czas życia (kilkanaście tysięcy cykli) i część z nich warto mieć na stanie jako element wymienny.

Typowe czynności serwisowe to: czyszczenie sitka, wymiana O-ringów, sprawdzenie i ewentualna wymiana wkładki termostatycznej oraz regulacja punktu nastawy; koszt części eksploatacyjnych jest zwykle niski (uszczelki kilkadziesiąt zł, wkładka termostatyczna 150–400 zł), lecz praca serwisowa może wymagać odłączenia i częściowego opróżnienia obiegu. Przy problemach z utrzymaniem temperatury warto zmierzyć temperaturę przed i za zaworem oraz sprawdzić różnicę ciśnień — to wskaże, czy źródłem kłopotu jest zawór, siłownik czy raczej hydraulika instalacji. Zadbaj o dokumentację serwisową: zapis daty przeglądu, wymienionych części i ustawień ułatwia diagnozy w przyszłości oraz szybkie przywrócenie prawidłowej pracy po ewentualnych modyfikacjach systemu.

Na koniec praktyczna uwaga: trzymaj w magazynie przynajmniej jedną zapasową uszczelkę, wkładkę termostatyczną i prosty zawór odcinający pasujący do instalacji — wymiana tych elementów w sytuacji awaryjnej często wystarczy, by przywrócić pracę systemu na czas dojazdu serwisu. Regularna konserwacja i szybkie reagowanie na pierwsze objawy nieprawidłowości (hałas, wahania temperatur, przecieki) znacząco wydłużają żywotność zaworu RTL i stabilności systemu grzewczego, a koszty zapobiegawcze zwykle są wielokrotnie mniejsze niż koszty napraw poważnych awarii.

Jaki zawór RTL do podłogówki – Pytania i odpowiedzi

• Jaką wersję RTL wybrać do ogrzewania podłogowego?

  Odpowiedź: Wybieraj RTL z regulacją przepływu i możliwością dopasowania parametrów do układu podłogowego. Zwróć uwagę na materiał (np. mosiądz), klasę przyłącza (np. 3/4" lub 1/2") oraz możliwość montażu z czujnikiem temperatury lub zasilaniem mechaniczno-sterującym. W praktyce sprawdzaj zgodność z normami instalacyjnymi i zaleceniami producenta systemu podłogowego.

• Jaki rozmiar średnicy zaworu RTL jest najczęściej stosowany w podłogówce?

  Odpowiedź: Najczęściej stosuje się zawory RTL o średnicy 3/4 cala (ok. 20 mm) lub 1/2 cala w zależności od przepływu w obiegu. Wybór zależy od projektowanego przepływu i długości pętli; przy większych obiegach często stosuje się 3/4" ze względu na lepszy zakres regulacji.

• Jak poprawnie zamontować RTL w pętli podłogowej?

  Odpowiedź: Zamontuj RTL na odcinku prowadzącym od rozdzielacza do pętli, zgodnie z kierunkiem przepływu. Upewnij się, że połączenia są szczelne, a zasilanie i czujniki temperatury (jeśli są) są prawidłowo podłączone. Zachowaj odstępy odnośnie do izolacji termicznej i możliwości serwisowania oraz zapewnij łatwy dostęp do regulacji.

• Czy RTL wymaga specjalnego zasilania lub dodatkowego osprzętu?

  Odpowiedź: Zwykle RTL działa bez zasilania elektrycznego i steruje przepływem mechanicznie (lub za pomocą prostego układu sterowania). W zależności od modelu może być potrzebny dodatkowy czujnik temperatury lub moduł sterujący, jednak sam zawór nie wymaga stałego zasilania źródłem energii.