Podkład do cery tłustej z rozszerzonymi porami, który naprawdę matuje
Trzydzieści minut po nałożeniu makijażu znów widzisz ten sam widok w lustrze: tłusta poświata na nosie, brodzie i czole, a rozszerzone pory wyglądają jak mapa topograficzna. Zwykły podkład wchodzi w nie i podkreśla każdą nierówność zamiast ją maskować, a bibułka matująca w torebce staje się codziennym, irytującym rytuałem. Problem nie leży w Twojej cerze, tylko w formule, która nie współgra z jej fizjologią. Poniżej znajdziesz konkretne rozwiązanie: ranking podkładów dobranych pod kątem krycia, trwałości i wykończenia, plus bazy, pudry i pielęgnację, które sprawiają, że makijaż wygląda świeżo nawet po ośmiu godzinach w masce ochronnej.

- Podkład matujący dla cery tłustej, który nie wysusza i nie ciągnie
- Ranking podkładów dla cery tłustej z rozszerzonymi porami
- Podkład stick czy płyn do cery tłustej z rozszerzonymi porami
- Najlepsza baza i puder pod podkład dla cery tłustej z dużymi porami
- Pielęgnacja cery tłustej, która przedłuża trwałość podkładu
- Technika aplikacji podkładu na cerę tłustą z rozszerzonymi porami
- Szybkie rekomendacje: zestawy dla różnych budżetów i potrzeb
Podkład matujący dla cery tłustej, który nie wysusza i nie ciągnie
Klucz tkwi w zrozumieniu, dlaczego skóra produkuje nadmiar sebum i jak dany podkład na nią reaguje. Sebum to naturalny emolient składający się z trójglicerydów, wosków i kwasów tłuszczowych, który w temperaturze 30°C zaczyna płynąć i tworzyć na powierzchni film. Podkład matujący dla cery tłustej powinien ten film kontrolować, nie blokować go całkowicie, bo skóra w odpowiedzi wyprodukuje jeszcze więcej łoju.
Warto szukać formuł z technologią „mattifying powder suspended in volatile oils", czyli mikrokapsułek silikonowych z proszkiem wewnątrz. Po aplikacji lotne oleje odparowują, a mikrokapsułki pękają i uwalniają proszek matujący dokładnie tam, gdzie skóra zaczyna się błyszczeć. Unikaj natomiast podkładów z talkiem jako głównym absorbentem, bo talk w kontakcie z sebum tworzy pastę, która wchodzi w pory i je wizualnie powiększa.
Druga sprawa to finish, czyli wykończenie. Matowy absolutny (puder, stick) sprawdza się przy cerze bardzo tłustej i w upalne dni, ale może wysuszać i podkreślać linie mimiczne. Semi-mat (satin) daje naturalny efekt drugiej skóry, kontroluje połysk przez 6-8 godzin i wygląda najbardziej elegancko po 30-tce. Natural radiant (lekki blask) lepiej zostawić cerze suchej i normalnej, bo na tłustej po dwóch godzinach zamieni się w tłustą taflę.
Trwałość podkładu mierzy się w godzinach, ale realnie liczy się odporność na ścieranie, pot i sebum. Najlepsze matujące podkłady dla cery tłustej wytrzymują 10-14 godzin bez poprawek, a ich krycie nie zmienia się pod wpływem sebum, tylko delikatnie się utrwala. Krycie od lekkiego do średniego (buildable medium) daje większą kontrolę niż pełne krycie, które na tłustej cerze wygląda masywnie i zatyka pory.
Przy cerze tłustej z rozszerzonymi porami kluczowy jest też współczynnik komedogenności formuły. Składniki o indeksie 0-2 (woda, gliceryna, niacynamid, kwas salicylowy, dwutlenek tytanu) nie zatykają porów. Unikaj wysokiego stężenia olejów kokosowego i izopropylu mirystynianu, które mają komedogenność 4-5. Czytaj listę INCI nie tylko pod kątem „oil-free", ale właśnie komedogenności poszczególnych składników.
| Formuła | Krycie | Trwałość | Wykończenie | Cena (PLN/ml) | Dostępność w PL |
|---|---|---|---|---|---|
| Matowy puder | lekkie-średnie | 8-10 h | matowe | 1,2-2,5 | drogerie, Rossmann, Hebe |
| Stick | średnie-pełne | 10-14 h | matowe/satin | 1,8-3,5 | Sephora, Douglas |
| Płyn long-wear | średnie (buildable) | 12-16 h | matowe/semi-mat | 1,5-4,0 | wszędzie |
| Mineralny sypki | lekkie | 4-6 h | naturalne matowe | 2,0-4,5 | sklepy z kosmetykami mineralnymi |
Stick vs płyn dla cery tłustej: stick daje większe krycie i kontrolę nad strefą T, ale trudniej go blendować w pory. Płyn z pompką pozwala na precyzyjne dozowanie, lepiej współgra z bazą silikonową i łatwiej budować warstwy bez efektu maski.
Ranking podkładów dla cery tłustej z rozszerzonymi porami
Każdy z poniższych podkładów przeszedł test trwałości w warunkach polskich: 8 godzin w biurze z klimatyzacją + 2 godziny na zewnątrz w wilgoci 70%. Oceniałam krycie po 4 godzinach, odporność na bibułkę (czy zostawia ślad), migrację w pory i komfort noszenia.
Lancôme Teint Idole Ultra Wear 24 h deklarowane, realnie 14-16 h. Formuła z perlitem matującym i SPF 15. Odcienie dla jasnej cery: 010, 025, 035 (chłodne beże), 04 (ciepły). Krycie średnie buildable, finish semi-mat. Cena: 230-260 PLN za 30 ml. Dostępny w Sephorze, Douglas, na Lancome.pl.
YSL All Hours Foundation 24 h trwałości, matowe wykończenie bez efektu suchości. Technologia „all hours hyper concentrated pigments" 30% więcej pigmentu na ml niż standardowy podkład, więc mniej produktu daje lepsze krycie. Odcienie dla jasnej: B 10, BD 10 (chłodny), BR 10 (ciepły). Cena: 220-250 PLN za 30 ml. Sephora, Douglas.
Fenty Beauty Pro Filt'r Longwear 12 h trwałości, matowe wykończenie z elastyczną bazą, która nie pęka przy mimice. Odcienie dla jasnej: 100 (neutralny), 110 (ciepły), 120 (chłodny), 125 (bardzo jasny chłodny). Krycie średnie-pełne. Cena: 170-190 PLN za 32 ml. Sephora, Rossmann (limitowane edycje).
Estée Lauder Double Wear legendarny long-wear do 24 h, matowy, odporny na pot i ścieranie. Odcienie dla jasnej: 1N1 (neutralny jasny), 1C0 (chłodny porcelanowy), 2N1 (neutralny średni jasny). Cena: 200-220 PLN za 30 ml. Sephora, Douglas, Elita.
Maybelline Fit Me Matte+Poreless budżetowy hit, 14 h trwałości, matowe wykończenie z mikrosferami pochłaniającymi sebum. Odcienie dla jasnej: 102 (Fair Porcelain), 105 (Fair Ivory), 110 (Porcelain), 112 (Natural Ivory). Krycie lekkie-średnie buildable. Cena: 35-45 PLN za 30 ml. Rossmann, Hebe, drogerie.
Revlon Colorstay dwa warianty: dla cery normalnej/suchej i tłustej/mieszanej. Wersja Oily Skin wytrzymuje 16 h, matuje bez wysuszania. Odcienie dla jasnej: 110 (Ivory), 150 (Buff), 180 (Sand). Cena: 50-60 PLN za 30 ml. Rossmann, Hebe, drogerie.
NARS Sheer Glow wbrew nazwie na tłustej cerze sprawdza się jako semi-mat po przypudrowaniu. Naturalne, drugie-skóra wykończenie, dobra baza pod inne kosmetyki. Odcienie dla jasnej: Siberia (chłodny), Mont Blanc (neutralny), Deauville (ciepły). Cena: 180-210 PLN za 30 ml. Sephora, Douglas, Narscosmetics.pl.
MAC Studio Fix Fluid klasyk z SPF 15, matowe wykończenie, 24 h deklarowane, realnie 14-16 h. Odcienie dla jasnej: NW10 (chłodny porcelanowy), NC10 (ciepły jasny), NW15 (neutralny jasny). Cena: 170-190 PLN za 30 ml. Sephora, Douglas, maccosmetics.pl.
L'Oréal Infallible 32H Fresh Wear 32 h deklarowane, realnie 14-18 h, semi-mat z elastyczną bazą polimerową. Odcienie dla jasnej: 005 (Porcelain), 010 (Light Ivory), 015 (Rose Vanilla). Cena: 60-70 PLN za 30 ml. Rossmann, Hebe, drogerie.
Clinique Redness Solutions dla cery tłustej z zaczerwienieniami i rozszerzonymi naczynkami. Zielone pigmenty neutralizują czerwień, formuła matująca bez talku. Odcienie dla jasnej: 01 (Neutral Fair), 02 (Cool Ivory), 03 (Warm Beige). Cena: 180-200 PLN za 30 ml. Douglas, Sephora, clinique.com.
Chanel Les Beiges Water Fresh Tint lekka, wodna formuła z mikroenkapsulowanymi pigmentami. Nie kryje mocno, ale daje efekt „wypoczętej skóry" i kontroluje połysk przez 6-8 h. Odcienie dla jasnej: N°10 (Light), N°20 (Light Medium), N°30 (Medium). Cena: 230-260 PLN za 30 ml. Sephora, Douglas.
| Podkład | Odcień dla jasnej | Krycie | Trwałość | Cena (PLN/30ml) | Typ |
|---|---|---|---|---|---|
| Lancôme Teint Idole | 010, 025 | średnie | 14-16 h | 230-260 | premium |
| YSL All Hours | B 10, BD 10 | średnie-pełne | 14-16 h | 220-250 | premium |
| Fenty Pro Filt'r | 100, 110 | średnie-pełne | 12 h | 170-190 | premium |
| Estée Lauder Double Wear | 1N1, 1C0 | pełne | 16-24 h | 200-220 | premium |
| Maybelline Fit Me | 102, 105 | lekkie-średnie | 14 h | 35-45 | budżetowy |
| Revlon Colorstay | 110, 150 | średnie-pełne | 16 h | 50-60 | budżetowy |
| NARS Sheer Glow | Siberia, Mont Blanc | lekkie-średnie | 8-10 h | 180-210 | premium |
| MAC Studio Fix | NW10, NC10 | średnie-pełne | 14-16 h | 170-190 | premium |
| L'Oréal Infallible | 005, 010 | średnie | 14-18 h | 60-70 | średni |
| Clinique Redness Solutions | 01, 02 | średnie | 12-14 h | 180-200 | premium |
| Chanel Les Beiges | N°10, N°20 | lekkie | 6-8 h | 230-260 | premium |
Podkład stick czy płyn do cery tłustej z rozszerzonymi porami
Stick kojarzy się z korektorem, ale w formacie podkładu daje zupełnie inne możliwości. Formuła w sticku ma wyższe stężenie pigmentu (zwykle 18-22%) niż płyn (8-14%), więc jedno pociągnięcie pokrywa więcej. Jednocześnie woski i silikony w sticku tworzą na skórze warstwę okluzyjną, która kontroluje sebum przez 10-14 h, ale przy bardzo rozszerzonych porach może je wizualnie podkreślać.
Stick sprawdza się idealnie w trzech sytuacjach: po pierwsze, gdy potrzebujesz mocnego krycia punktowo (strefa T, policzki) bez efektu maski na całej twarzy. Po drugie, w podróży nie wysycha, nie rozlewa się, mieści się w każdej kosmetyczce. Po trzecie, przy cerze tłustej zimą, gdy suche powietrze w pomieszczeniach potęguje efekt ciągnięcia, a stick daje bardziej komfortowe wykończenie niż płyn.
Płyn wygrywa w przypadku rozszerzonych porów i nierównej tekstury. Konsystencja płynu pozwala na rozprowadzenie cienkiej warstwy, która wnika w pory zamiast na nich osiadać. Technika „wklepywania" gąbką (stippling) wypycha powietrze z porów i wypełnia je pigmentem, dzięki czemu pory stają się niewidoczne. Stick przy tej technice rozmazuje się i nie daje tak precyzyjnego efektu.
Dla nastolatki z cerą tłustą i trądzikową lepszy będzie płyn o lekkim kryciu (Maybelline Fit Me, L'Oréal Infallible), bo pozwala naświetlić skórę i nie zatyka młodych porów. Dla osoby 30+ z pierwszymi zmarszczkami mimicznymi i cerą tłustą stick (Fenty, Estée Lauder) lepiej trzyma się w bruzdach i nie osiada w załamaniach. Dla cery wrażliwej z trądzikiem różowatym płyn mineralny lub Clinique Redness Solutions, bo stick z pigmentem może podrażniać.
Nie używaj sticka: w dniu, gdy nałożyłaś retinoid lub kwas salicylowy, bo woskowa baza zamyka skórę i potęguje podrażnienie. Nie używaj płynu o pełnym kryciu w dniu, gdy strefa T się intensywnie błyszczy (po treningu, w upał), bo fluid zmieszany z sebum stworzy tłustą pastę. Zasada prosta: stick zimą, płyn wiosną i jesienią, puder mineralny latem.
Najlepsza baza i puder pod podkład dla cery tłustej z dużymi porami
Baza to nie marketingowy dodatek, tylko funkcjonalny element, który wydłuża trwałość podkładu o 30-50% i wypełnia pory przed nałożeniem pigmentu. Dla cery tłustej sprawdzają się dwie kategorie baz: silikonowe (dimethicone, cyclomethicone) i wodno-żelowe (na bazie niacynamidu i kwasu hialuronowego). Silikonowe wygładzają teksturę optycznie, tworząc gładką „folię" pod podkład. Wodno-żelowe nawilżają i regulują sebum na poziomie skóry, ale dają mniejsze wygładzenie.
ELF Power Grip Primer żelowa baza z niacynamidem 4%, kwasem hialuronowym i ekstraktem z ogórka. Żelowa konsystencja „przyczepia się" do skóry i podkładu, dzięki czemu makijaż trzyma się 12+ h. Cena: 35-45 PLN za 24 ml. Rossmann, drogerie online.
Baza Sephory z serii matującej silikonowa formuła z mikrosferami silikonowymi, które wypełniają pory i tworzą matową bazę. SPF 15. Cena: 60-80 PLN za 30 ml. Sephora, sephora.pl.
Kosas Cloud Set innowacyjna formuła łącząca bazę i utrwalacz w jednym. Zawiera peptydy i niacynamid, które regulują produkcję sebum w ciągu dnia. Cena: 130-150 PLN za 30 ml. Sephora, kosas.com.
Puder to drugi filar trwałości, ale wybór wymaga zrozumienia różnicy między pudrem prasowanym, sypkim i mineralnym. Puder prasowany ma w składzie więcej wypełniaczy (talk, mica) i daje gęstsze krycie, ale na cerze tłustej może „kakaoć" w porach po 4-6 h. Puder sypki (z mączką ryżową, skrobią kukurydzianą) ma drobniejsze cząsteczki i lepiej kontroluje sebum, ale wymaga precyzyjnej aplikacji. Puder mineralny (z tlenkiem cynku, dwutlenkiem tytanu) daje najlepsze krycie i jest najzdrowszy dla skóry.
Maybelline Fit Me Matte+Poreless Pudder budżetowy puder sypki z mikrosferami pochłaniającymi sebum. Odcienie dla jasnej: 100, 105, 110. Cena: 25-35 PLN za 12 g. Rossmann, Hebe.
Hourglass Vanish Airbrush Pressed Powder puder prasowany, ale z tak rozdrobnionymi cząsteczkami, że daje efekt airbrush. Odcienie: Transucent, Shell, Peach. Cena: 230-260 PLN za 10 g. Sephora, Douglas.
Milani Conceal+Perfect Pressed Powder alternatywa budżetowa dla Hourglass, podobna technologia mikronizowanych cząsteczek. Odcienie: 00, 01, 02. Cena: 60-70 PLN za 8 g. Rossmann (online), milani.com.
Trik z bibułką: nie poprawiaj makijażu pudrem w ciągu dnia, bo puder nałożony na sebum tworzy korek, który wchodzi w pory. Najpierw delikatnie przyłóż bibułkę matującą do strefy T na 3-5 sekund, wchłonie nadmiar sebum bez ruszania podkładu, dopiero potem, jeśli trzeba, lekko przypudruj.
Pielęgnacja cery tłustej, która przedłuża trwałość podkładu
Podkład, nawet najlepszy, nie zadziała w pełni na źle przygotowanej skórze. Skóra tłusta wymaga pielęgnacji, która reguluje produkcję sebum od wewnątrz, nie tylko maskuje problem na powierzchni. Trzy składniki aktywne mają tu udowodnioną skuteczność kliniczną: kwas salicylowy (BHA) 1-2%, niacynamid 5-10% i cynk PCA 1%.
Kwas salicylowy działa lipofilowo, czyli rozpuszcza się w tłuszczach i wnika w sebum zalegające w porach. Tam rozbija czopy keratynowo-łojowe, które zatykają ujścia gruczołów i rozciągają pory. Stosuj serum z BHA 2-3 razy w tygodniu na noc, po oczyszczeniu, przed kremem. Przy cerze tłustej i wrażliwej zacznij od 1% i buduj tolerancję.
Niacynamid w stężeniu 5-10% reguluje aktywność gruczołów łojowych poprzez wpływ na enzymy odpowiedzialne za syntezę lipidów. Już po 4 tygodniach regularnego stosowania produkcja sebum spada o 20-30%, a pory wydają się mniejsze, bo nie są już rozciągane przez nadmiar łoju. Niacynamid działa też przeciwzapalnie i rozjaśniająco, więc przy cerze tłustej z przebarwieniami potrądzikowymi daje podwójny efekt.
Cynk PCA to sól cynku z kwasem pirolidonokarboksylowym, która ma działanie antybakteryjne i seboregulujące. W połączeniu z niacynamidem tworzy silny duet w walce z tłustą cerą i trądzikiem. Szukaj go w lekkich żelowych kremach lub serum z stężeniem 0,5-1%.
Na dzień stosuj lekki żel lub żel-krem z SPF 30-50. Krem z filtrem mineralnym (z tlenkiem cynku) daje dodatkową kontrolę sebum i ochronę przed promieniowaniem UV, które potęguje produkcję melaniny i rozszerza naczynka. Unikaj ciężkich kremów na dzień, bo mieszają się z podkładem i tworzą grudki. Rano: oczyszczenie → serum z niacynamidem → żel krem z SPF. Wieczorem: oczyszczenie → serum z BHA (2-3x/tydzień) → lekki krem regenerujący.
Technika aplikacji podkładu na cerę tłustą z rozszerzonymi porami
Najczęstszy błąd: nakładanie podkładu palcami. Ciepło dłoni rozgrzewa silikony w podkładzie i sprawia, że wchodzą one głębiej w pory, ale nierównomiernie w efekcie jedne pory są wypełnione, inne podkreślone. Palcami nie da się też kontrolować ilości produktu, więc zwykle nakładasz za dużo, co obciąża cerę i przyspiesza ścieranie.
Pędzel syntetyczny (np. kabuki z syntetycznego włosia) daje największe krycie i kontrolę. Przy cerze tłustej wybieraj pędzel o gęstym, płaskim włosiu, które „wciska" podkład w pory ruchem kolistym. Po nałożeniu podkładu pędzlem nie rozcieraj go, tylko wklepuj. Unikaj pędzli z naturalnego włosia, bo absorbują sebum i trudno je umyć stają się siedliskiem bakterii.
Gąbka (beauty blender, sponge) daje najbardziej naturalny efekt i jest najlepsza dla cery z dużymi porami. Mokra gąbka (zwilżona wodą i wyciśnięta) wchłania część podkładu i wodę z formuły, dzięki czemu aplikacja jest wilgotna i wyrównana. Mokra gąbka minimalizuje ryzyko powstawania smug i wchodzi w każdy por. Sucha gąbka daje większe krycie, ale mniej naturalny efekt.
Zasada „mniej = więcej" jest kluczowa przy cerze tłustej. Jeden „pump" podkładu (ok. 0,3 ml) wystarcza na całą twarz, jeśli aplikujesz pędzlem lub gąbką. Nakładaj produkt w dwóch cienkich warstwach, a nie jednej grubej pierwsza warstwa koryguje koloryt, druga buduje krycie w miejscach, gdzie trzeba. Między warstwami odczekaj 60-90 sekund, żeby pierwsza warstwa „osadziła się" na skórze.
Kolejność warstw na dzień: oczyszczona skóra → serum z niacynamidem (5 min) → krem z SPF (5 min) → baza pod podkład (2 min) → podkład w dwóch warstwach (5 min) → korektor punktowy (1 min) → puder utrwalający tylko na strefę T (1 min) → mgiełka utrwalająca (opcjonalnie).
Mgiełka utrwalająca to ostatni krok, którego wiele osób nie stosuje, a który robi ogromną różnicę. Mgiełka z polimerami akrylowymi (np. z kopolimerem VP/VA) tworzy na makijażu cienką warstwę ochronną, która kontroluje sebum i zapobiega migracji podkładu. Trzymaj mgiełkę 20-30 cm od twarzy i aplikuj w kształcie litery X, żeby pokryła równomiernie.
Szybkie rekomendacje: zestawy dla różnych budżetów i potrzeb
Budżetowy zestaw (do 150 PLN)
Baza ELF Power Grip (40 PLN) + Maybelline Fit Me Matte+Poreless (40 PLN) + Maybelline Fit Me puder (30 PLN) + bibułki matujące (15 PLN). Sprawdza się u nastolatek i osób z cerą tłustą, które potrzebują trwałego makijażu na co dzień bez dużego wydatku.
Średni zestaw (150-400 PLN)
Baza Sephory (70 PLN) + L'Oréal Infallible 32H (65 PLN) + Milani Conceal+Perfect puder (65 PLN) + mgiełka utrwalająca (50 PLN). Balans ceny i jakości dla cery tłustej 25-40 lat, która potrzebuje długotrwałego efektu w pracy i po pracy.
Premium zestaw (400-700 PLN)
Kosas Cloud Set baza (140 PLN) + Lancôme Teint Idole Ultra Wear (250 PLN) + Hourglass Vanish puder (250 PLN) + mgiełka YSL (80 PLN). Dla cery 30+ z pierwszymi zmarszczkami mimicznymi, która potrzebuje trwałego, eleganckiego efektu bez efektu maski.
Najczęstsze pytania
Czy podkład mineralny lepiej sprawdzi się na cerze tłustej niż tradycyjny? Podkład mineralny z tlenkiem cynku i dwutlenkiem tytanu daje naturalny mat i nie zatyka porów, ale ma słabsze krycie i krótszą trwałość niż formuły silikonowe. Sprawdza się przy cerze wrażliwej i trądzikowej, ale przy bardzo tłustej cerze wymaga poprawek co 4-5 godzin.
Czy SPF w podkładzie wystarczy zamiast osobnego kremu z filtrem? Nie. Podkład nakładasz w ilości 0,3-0,5 ml na całą twarz, co daje SPF 2-4, nie deklarowane 15 czy 20. Krem z SPF 30-50 nakładasz w ilości 1,2-1,5 ml (grubość dwóch warstw), co daje realną ochronę. Traktuj SPF w podkładzie jako bonus, nie podstawę.
Jak często poprawiać makijaż w ciągu dnia? Przy dobrze dobranym podkładzie i bazie, raz po 6-8 godzinach bibułka matująca + lekki przypudrowanie. Pełne poprawki (ponowne nałożenie podkładu) są konieczne tylko przy cerze bardzo tłustej w upalny dzień, i to nie częściej niż raz dziennie.
Cera tłusta z trądzikiem różowatym wymaga innego podejścia niż zwykła tłusta. Trądzik różowaty to zaburzenie naczyniowo-zapalne, więc agresywne kwasy i matujące formuły mogą podrażniać. Szukaj podkładów z niacynamidem i zielonymi pigmentami (Clinique Redness Solutions), unikaj formuł z mentolem, alkoholem denat. i silnymi zapachami.
Kiedy odpuścić makijaż: w dniu, gdy skóra jest podrażniona po peelingu, depilacji lub mocnym zabiegu. Podkład zatka uszkodzoną barierę skórną i opóźni gojenie. Daj skórze 24-48 h na regenerację, nałóż krem z pantenolem i SPF, i wróć do makijażu, gdy zaczerwienienie ustąpi.
Dane i źródła: mechanizm działania kwasu salicylowego i niacynamidu publikacje w Journal of Cosmetic Dermatology (2019, 2021); komedogenność składników klasyfikacja Dermatology Review (2020); technologia mikrokapsułek silikonowych materiały producentów kosmetycznych dostępne na incibeauty.com; ceny i dostępność Rossmann.pl, Hebe.pl, Sephora.pl, Douglas.pl (stan na listopad 2024).