Czy panele fotowoltaiczne można myć Karcherem? Poradnik 2025
Zastanawiasz się, czy panele fotowoltaiczne można myć karcherem? To pytanie spędza sen z powiek wielu właścicielom tych zielonych inwestycji. Odpowiedź jest krótka i zwięzła: zazwyczaj nie jest to zalecane. Wysokie ciśnienie może uszkodzić delikatną powierzchnię paneli, a nawet prowadzić do nieszczelności i utraty gwarancji. Lepiej dmuchać na zimne, prawda?

- Jak bezpiecznie czyścić panele fotowoltaiczne?
- Jakie ciśnienie wody do mycia paneli fotowoltaicznych?
- Alternatywne metody mycia paneli słonecznych
- Q&A
| Rodzaj Zabrudzenia | Stopień Uciążliwości | Potencjalny Wpływ na Wydajność |
|---|---|---|
| Kurz/Pył | Niski/Średni | Niewielki, przy dużym nagromadzeniu widoczny |
| Liście/Igły | Niski/Średni | Lokalne zacienienie, obniżenie wydajności |
| Ptasia Odchody | Wysoki | Znaczące zacienienie, ryzyko uszkodzenia powłoki |
| Sadza/Mech | Średni/Wysoki | Powolne, ale stałe obniżenie wydajności |
Zanieczyszczenia na panelach fotowoltaicznych, takie jak kurz, pył, liście, sadza, mech czy ptasie odchody, stanowią realny problem. Mogą one ograniczać dostęp światła słonecznego do ogniw, co bezpośrednio przekłada się na obniżenie wydajności całej instalacji. Nawet panele z warstwami samoczyszczącymi nie zawsze radzą sobie z silnymi zabrudzeniami. Dlatego regularne czyszczenie, zwłaszcza wczesną wiosną, gdy zanieczyszczenia z zimy osiadają w dolnej części modułów, jest kluczowe dla optymalnej pracy paneli. Warto zainwestować w tę czynność, aby cieszyć się pełnym potencjałem swojej instalacji słonecznej.
Jak bezpiecznie czyścić panele fotowoltaiczne?
Bezpieczne czyszczenie paneli fotowoltaicznych to podstawa ich długowieczności i efektywności. Pamiętajmy, że mamy do czynienia z delikatnymi elementami, których uszkodzenie może pociągnąć za sobą poważne konsekwencje, zarówno finansowe, jak i techniczne. Przede wszystkim, zanim przystąpimy do jakichkolwiek prac, należy bezwzględnie odłączyć instalację od zasilania. To złota zasada bezpieczeństwa, której nie można lekceważyć. Prąd generowany przez panele nawet przy pochmurnej pogodzie może być niebezpieczny, a w przypadku paneli pracujących na pełnych obrotach, jest to ryzyko bardzo poważne. Nigdy nie pracujmy na panelach pod napięciem, nawet jeśli wydaje nam się, że wiemy, co robimy. To nie zabawa dla amatorów.
Kolejny aspekt to odpowiednie narzędzia i środki czyszczące. Zapomnijmy o drucianych szczotkach, agresywnych detergentach czy wspomnianym już wcześniej karcherze używanym z dużym ciśnieniem. Panele pokryte są często specjalną powłoką antyrefleksyjną i samoczyszczącą, którą łatwo uszkodzić. Najlepsze do czyszczenia paneli są miękkie szczotki z długim włosiem lub specjalne ściągaczki do wody z gumową nakładką. Woda powinna być demineralizowana lub przynajmniej miękka, aby uniknąć osadzania się kamienia i smug, które również mogą obniżać wydajność paneli. W przypadku uporczywych zabrudzeń, jak ptasie odchody, możemy zastosować specjalistyczne, dedykowane do paneli fotowoltaicznych środki czyszczące. Zawsze dokładnie czytajmy instrukcję producenta i stosujmy się do zaleceń dotyczących rozcieńczania. Lepszy jest delikatny środek użyty kilka razy niż jeden agresywny, który uszkodzi powierzchnię paneli. Na rynku dostępne są koncentraty, które pozwalają na sporządzenie większej ilości roztworu, co jest bardziej ekonomiczne, zwłaszcza przy dużej instalacji. Ważne jest, aby środek był wydajny i nie pozostawiał śladów. Pamiętajmy też o zasadzie "mniej znaczy więcej" w kontekście ilości środka czyszczącego.
Zobacz także: Panel fotowoltaiczny 1000W: cena, ROI i wybór
Kiedy przystępujemy do samego czyszczenia, warto wybrać odpowiednią porę dnia. Unikajmy pracy w pełnym słońcu, zwłaszcza w upalne dni. Gorąca powierzchnia paneli w połączeniu z zimną wodą może spowodować szok termiczny i potencjalne uszkodzenia, takie jak pęknięcia czy odkształcenia. Idealna pora to wczesny poranek lub późne popołudnie, kiedy panele są chłodne. Czyszczenie najlepiej zacząć od spłukania paneli czystą wodą, aby usunąć luźny brud i pył. Następnie, jeśli to konieczne, możemy zastosować roztwór ze środkiem czyszczącym. Rozprowadzamy go delikatnie po powierzchni panelu, używając miękkiej szczotki lub gąbki, unikając silnego szorowania. Ruchy powinny być płynne, najlepiej od góry do dołu, zgodnie z naturalnym kierunkiem spływania wody i brudu. Ważne jest, aby dotrzeć do każdego zakamarka, zwłaszcza w dolnej części paneli, gdzie często gromadzą się największe zanieczyszczenia. Pamiętajmy, że brud zbiera się najczęściej w tych miejscach ze względu na nachylenie paneli i siłę grawitacji, która sprowadza zanieczyszczenia w dół. To właśnie ta dolna krawędź paneli wymaga szczególnej uwagi podczas czyszczenia. Nie zapominajmy o ramach paneli i przestrzeni między nimi, gdzie również może gromadzić się brud.
Po nałożeniu środka czyszczącego, panele należy dokładnie spłukać dużą ilością czystej wody. Upewnijmy się, że nie pozostały żadne resztki detergentu, które mogłyby zaschnąć i pozostawić smugi. Możemy użyć do tego celu węża ogrodowego z regulowaną dyszą. Unikajmy jednak skierowania silnego strumienia wody prosto na ramę czy połączenia elektryczne. Strumień wody powinien być raczej rozproszony, delikatnie spływając po powierzchni panelu. Możemy również zastosować ściągaczkę do wody, aby usunąć nadmiar wilgoci i przyspieszyć wysychanie paneli. To zapobiegnie powstawaniu zacieków. Po dokładnym spłukaniu, panele powinny wyschnąć naturalnie na powietrzu. Unikajmy wycierania ich szmatami czy ręcznikami, ponieważ możemy pozostawić na powierzchni drobne zarysowania. Jeśli jednak z jakiegoś powodu musimy je wytrzeć, użyjmy bardzo miękkiej szmatki z mikrofibry, delikatnymi, kolistymi ruchami. Pamiętajmy, że panele są wrażliwe na tarcie, dlatego wszelkie czynności powinny być wykonywane z najwyższą ostrożnością. To tak jak z myciem szyby samochodowej - delikatność jest kluczem do czystości bez smug i zarysowań.
Czyszczenie paneli fotowoltaicznych może wydawać się proste, ale wymaga ostrożności i odpowiednich metod. Zaniedbanie tej czynności może prowadzić do spadku wydajności instalacji nawet o 20-30%, a w skrajnych przypadkach, na przykład przy silnym zabrudzeniu ptasimi odchodami, nawet do całkowitego zablokowania produkcji energii przez pojedynczy panel. To nie tylko strata finansowa wynikająca z niższej produkcji prądu, ale także potencjalne uszkodzenie paneli, które może wymagać kosztownych napraw lub nawet wymiany. Mycie paneli to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim dbałość o efektywność i trwałość inwestycji. Czyste panele to szczęśliwe panele, produkujące więcej zielonej energii. Warto o tym pamiętać. Dostępne są również usługi profesjonalnego czyszczenia paneli fotowoltaicznych. Specjalistyczne firmy dysponują odpowiednim sprzętem i wiedzą, jak bezpiecznie i skutecznie oczyścić panele. Może to być dobrym rozwiązaniem dla osób, które nie czują się pewnie wykonując te prace samodzielnie, zwłaszcza jeśli panele zamontowane są na wysokim lub trudno dostępnym dachu. Koszt takiej usługi może być różny w zależności od wielkości instalacji i stopnia zabrudzenia, ale zazwyczaj waha się w przedziale kilkuset do kilku tysięcy złotych. To inwestycja, która może się szybko zwrócić w postaci wyższej produkcji energii. Pamiętajmy, że profesjonaliści wiedzą, jak bezpiecznie czyścić panele fotowoltaiczne i minimalizować ryzyko uszkodzeń.
Zobacz także: Panel fotowoltaiczny 600W – wymiary i wymiary paneli
Czasami zdarza się, że producenci paneli fotowoltaicznych udostępniają szczegółowe instrukcje dotyczące czyszczenia swoich produktów. Warto się z nimi zapoznać, zanim przystąpimy do pracy. Mogą zawierać specyficzne zalecenia dotyczące rodzaju środków czyszczących, narzędzi czy nawet kąta spłukiwania. Każdy panel jest trochę inny, a stosowanie się do zaleceń producenta to najlepsza gwarancja bezpieczeństwa i uniknięcia utraty gwarancji. Zaniedbanie tych zaleceń może być bolesne w skutkach, jeśli w przyszłości pojawi się problem z panelami, a producent odmówi uznania gwarancji z powodu nieprawidłowego czyszczenia. To jak z samochodem – serwisowanie według zaleceń producenta to podstawa. Dobrą praktyką jest również regularne sprawdzanie stanu paneli pod kątem ewentualnych uszkodzeń mechanicznych, takich jak pęknięcia szyby, odklejenie ram czy uszkodzenia połączeń elektrycznych. Czyszczenie to doskonała okazja do przeprowadzenia takiego przeglądu. Jeśli zauważymy jakiekolwiek niepokojące objawy, należy skonsultować się z instalatorem lub serwisem. Nie próbujmy naprawiać uszkodzeń samodzielnie, chyba że posiadamy odpowiednie kwalifikacje i narzędzia. Samodzielna ingerencja może pogorszyć sytuację i narazić nas na niebezpieczeństwo. Pamiętajmy, że panele to urządzenia elektryczne, a praca z nimi wymaga ostrożności i wiedzy. Bezpieczeństwo przede wszystkim.
Jakie ciśnienie wody do mycia paneli fotowoltaicznych?
Pytanie o ciśnienie wody do mycia paneli fotowoltaicznych to kluczowy element bezpiecznego czyszczenia. Jak już wspomniano, mycie paneli fotowoltaicznych karcherem z wysokim ciśnieniem to droga donikąd, prosta droga do uszkodzenia delikatnej powierzchni. Zdecydowanie odradza się używania ciśnienia powyżej 20 barów, a nawet ta wartość może być za wysoka dla niektórych, bardziej wrażliwych modeli paneli. Ideałem jest mycie pod niskim ciśnieniem, zbliżonym do ciśnienia wody z kranu, czyli w granicach 4-6 barów. Strumień wody powinien być delikatny, rozproszony, nie skoncentrowany w jednym punkcie. Pomyślmy o tym jak o delikatnym prysznicu, a nie o strumieniu z sikawki strażackiej. Zbyt wysokie ciśnienie może uszkodzić powłokę antyrefleksyjną, która jest niezwykle ważna dla efektywności paneli, a nawet wcisnąć wodę pod uszczelnienia, prowadząc do korozji wewnętrznych elementów. Uszkodzenia spowodowane niewłaściwym ciśnieniem wody są często niewidoczne od razu, ale mogą ujawnić się po pewnym czasie, prowadząc do stopniowego spadku wydajności paneli i w konsekwencji do poważnych problemów z całą instalacją. To jak powolna trucizna dla naszej inwestycji.
W przypadku silniejszych zabrudzeń, zamiast zwiększać ciśnienie, lepiej zastosować odpowiednie środki czyszczące i poświęcić więcej czasu na delikatne szorowanie miękką szczotką. Cierpliwość jest w tym przypadku cnotą, która się opłaca. Pamiętajmy, że celem jest usunięcie brudu, a nie oderwanie warstw ochronnych od paneli. Niskie ciśnienie wody, połączone z odpowiednim środkiem czyszczącym i delikatnym narzędziem, pozwala skutecznie usunąć większość zanieczyszczeń bez ryzyka uszkodzenia paneli. Jeśli mamy dostęp do wody demineralizowanej, to jest to najlepszy wybór, ponieważ nie pozostawia smug i osadu kamienia. Woda z kranu, zwłaszcza w regionach o twardej wodzie, może niestety pozostawiać białe plamy na panelach po wyschnięciu, co również wpływa negatywnie na ich wydajność. Mycie paneli wodą demineralizowaną to pewny sposób na uniknięcie tych niechcianych smug. Jest to dodatkowy koszt, ale w dłuższej perspektywie czasu może przynieść korzyści w postaci wyższej produkcji energii. Warto rozważyć inwestycję w niewielki filtr demineralizujący do wody, jeśli planujemy regularnie myć panele.
Zobacz także: Panel fotowoltaiczny 500W: dokładne wymiary
Profesjonalne firmy zajmujące się czyszczeniem paneli fotowoltaicznych dysponują specjalistycznym sprzętem, który umożliwia mycie pod kontrolowanym, niskim ciśnieniem, często w połączeniu z systemami filtrującymi wodę. Ich sprzęt jest zaprojektowany tak, aby był skuteczny, a jednocześnie bezpieczny dla paneli. Na przykład, mogą używać specjalnych lanc z regulowanym ciśnieniem lub systemów wodnych z membranami osmotycznymi, które zapewniają czystą wodę bez minerałów. Decydując się na usługę profesjonalną, mamy pewność, że prace zostaną wykonane prawidłowo i zminimalizujemy ryzyko uszkodzenia paneli. Pamiętajmy, że wybór firmy powinien być przemyślany. Sprawdźmy opinie innych klientów i upewnijmy się, że firma posiada doświadczenie w czyszczeniu paneli fotowoltaicznych. Pytajmy o metody czyszczenia i używane środki. Dobry usługodawca nie będzie miał nic do ukrycia i chętnie udzieli nam wszystkich informacji. Ceny za takie usługi są zróżnicowane, ale często uzależnione od wielkości instalacji i stopnia zabrudzenia. Możemy spotkać się z cennikami podającymi ceny za metr kwadratowy czyszczonej powierzchni lub cenami za cały system. Zazwyczaj koszt czyszczenia przeciętnej instalacji o mocy 5 kWp to wydatek rzędu kilkuset złotych. Biorąc pod uwagę potencjalny wzrost produkcji energii po czyszczeniu, ta inwestycja może się szybko zwrócić.
Podsumowując, odpowiednie ciśnienie wody jest kluczowe dla bezpiecznego mycia paneli fotowoltaicznych. Zapomnijmy o karcherze używanym z maksymalnym ciśnieniem. Stawiajmy na niskie ciśnienie, czystą wodę i delikatne metody. Nasze panele nam za to podziękują, produkując więcej czystej energii. Mycie paneli to inwestycja w przyszłość, w naszą niezależność energetyczną i w dłuższe życie naszej instalacji fotowoltaicznej. Nie warto oszczędzać na tej czynności, zwłaszcza jeśli zależy nam na maksymalizacji zysków z produkcji energii słonecznej. Dbajmy o nasze panele tak, jak o każdy inny cenny element naszego domu. Czyste panele to większa moc, większa satysfakcja i większy portfel. Taka jest prosta zasada w świecie fotowoltaiki. Nie dajmy się zwieść pozorom łatwego rozwiązania w postaci mycia wysokociśnieniowego. To tylko pozorne ułatwienie, które może kosztować nas znacznie więcej w przyszłości. Myślmy długoterminowo, a nasze panele będą nam służyć wiernie przez wiele lat.
Zobacz także: Panel fotowoltaiczny 800W: poznaj wymiary!
Alternatywne metody mycia paneli słonecznych
Oprócz tradycyjnego mycia wodą i szczotką, istnieje kilka alternatywnych metod czyszczenia paneli słonecznych, które warto rozważyć, zwłaszcza w przypadku trudno dostępnych instalacji lub specyficznych rodzajów zabrudzeń. Jedną z nich jest mycie na sucho, za pomocą specjalnych szczotek rotacyjnych, które są wyposażone w system odkurzający. Takie rozwiązanie jest szczególnie przydatne do usuwania suchego kurzu, piasku czy pyłu, zwłaszcza w regionach o małych opadach deszczu. Szczotki te delikatnie obracają się, wymiatając zanieczyszczenia, a jednocześnie wbudowany odkurzacz zbiera usunięty brud, zapobiegając jego rozprzestrzenianiu się. To czysta i szybka metoda, która nie wymaga użycia wody. Jest to szczególnie atrakcyjne w miejscach, gdzie dostęp do wody jest ograniczony. Dostępne są zarówno ręczne modele szczotek, idealne do mniejszych instalacji, jak i profesjonalne urządzenia na wysięgnikach, które pozwalają na czyszczenie paneli zamontowanych na wysokości. Niektóre z tych urządzeń są bezprzewodowe, co znacznie ułatwia pracę na dużych powierzchniach. Wydajność pracy takiego bezprzewodowego odkurzacza warsztatowego z funkcją szczotki rotacyjnej może wynosić nawet 60 minut na jednym ładowaniu, co pozwala na wyczyszczenie sporej części instalacji.
Inną, innowacyjną metodą jest czyszczenie za pomocą pary wodnej. Specjalne myjki parowe generują strumień gorącej pary, która skutecznie rozpuszcza i usuwa nawet uporczywe zabrudzenia, takie jak ptasie odchody, mech czy tłuste osady, bez konieczności używania detergentów. Gorąca para ma również właściwości dezynfekujące. Jest to metoda ekologiczna i bezpieczna dla powierzchni paneli, pod warunkiem stosowania odpowiedniego sprzętu i techniki. Para wodna jest również dobrym rozwiązaniem w przypadku zabrudzeń, które zaschnęły i trudno usunąć je tradycyjnymi metodami. Myjki parowe do paneli fotowoltaicznych charakteryzują się zazwyczaj stosunkowo niskim ciśnieniem (w granicach 4-5 barów), co minimalizuje ryzyko uszkodzenia paneli. Dodatkowo, niektóre modele myjek parowych wyposażone są w specjalne dysze, które kierują strumień pary w sposób optymalny do czyszczenia paneli. Pamiętajmy jednak, że gorąca para może stanowić zagrożenie dla osoby czyszczącej, dlatego konieczne jest stosowanie odpowiednich środków ochrony osobistej, takich jak rękawice i okulary ochronne.
Dla osób szukających rozwiązań zautomatyzowanych, dostępne są również systemy czyszczące do paneli fotowoltaicznych, które można zainstalować na stałe na dachu lub w ich pobliżu. Systemy te mogą składać się z rozpylaczy wody lub specjalnych szczotek przesuwających się po powierzchni paneli. Niektóre z nich działają automatycznie, w oparciu o harmonogram lub czujniki brudu, podczas gdy inne są sterowane ręcznie. Tego rodzaju systemy są wygodne, ale zazwyczaj wiążą się z większą inwestycją początkową. Są one jednak dobrym rozwiązaniem dla dużych farm fotowoltaicznych lub instalacji w miejscach o silnym zapyleniu lub częstym występowaniu ptasich odchodów. Przykładem takiego systemu może być zautomatyzowana szczotka, która przesuwa się wzdłuż rzędów paneli, delikatnie czyszcząc ich powierzchnię. Systemy te mogą być również zintegrowane z systemem monitoringu instalacji, co pozwala na automatyczne wykrywanie miejsc wymagających czyszczenia. To rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie wygodę i automatyzację, a także dla inwestorów, którzy zarządzają dużymi obiektami fotowoltaicznymi.
Zobacz także: Panel fotowoltaiczny 550W – wymiary i dopasowanie
Warto również wspomnieć o specjalistycznych robotach do czyszczenia paneli fotowoltaicznych. Są to urządzenia, które poruszają się po powierzchni paneli, czyszcząc je za pomocą szczotek lub innych mechanizmów. Roboty te są programowalne i potrafią samodzielnie przemieszczać się między rzędami paneli, co czyni je idealnym rozwiązaniem do czyszczenia dużych farm fotowoltaicznych. Roboty te mogą pracować na sucho lub na mokro, w zależności od modelu i zastosowanego mechanizmu czyszczącego. Niektóre z nich wyposażone są w kamery i czujniki, które pozwalają im wykrywać zabrudzenia i optymalizować proces czyszczenia. To rozwiązanie jest jednak stosunkowo drogie i raczej zarezerwowane dla dużych, komercyjnych instalacji. Małe, domowe instalacje zazwyczaj nie wymagają aż tak zaawansowanych technologii. Mimo wszystko, warto wiedzieć o istnieniu takich rozwiązań, ponieważ rynek fotowoltaiki dynamicznie się rozwija, a nowe technologie w dziedzinie czyszczenia paneli wciąż się pojawiają. Być może w przyszłości roboty do czyszczenia paneli staną się bardziej dostępne cenowo dla indywidualnych użytkowników.
Oprócz wymienionych metod, można również rozważyć ręczne czyszczenie przy użyciu teleskopowych drążków ze szczotkami. To rozwiązanie jest proste i stosunkowo niedrogie, a jednocześnie pozwala na dotarcie do paneli zamontowanych na pewnej wysokości bez konieczności wchodzenia na dach. Teleskopowe drążki są dostępne w różnych długościach, co pozwala dopasować je do konkretnej instalacji. Na końcu drążka montuje się miękką szczotkę lub ściągaczkę, a w niektórych modelach również system do przepływu wody. Mycie za pomocą teleskopowego drążka wymaga jednak pewnej wprawy i siły, zwłaszcza przy czyszczeniu paneli zamontowanych wysoko. Pamiętajmy o zachowaniu ostrożności i stabilnym podłożu, na którym stoimy. Upadek z wysokości może mieć poważne konsekwencje. Bezpieczeństwo jest zawsze na pierwszym miejscu. Dobrym uzupełnieniem teleskopowego drążka może być wykorzystanie wodnego systemu z filtrem demineralizującym, co zapewni mycie bez smug i osadu. Czyszczenie paneli fotowoltaicznych ręcznie to często wybierana metoda przez właścicieli mniejszych instalacji, którzy chcą zaoszczędzić na usługach profesjonalnych.
Niezależnie od wybranej metody, regularne czyszczenie paneli fotowoltaicznych jest kluczowe dla utrzymania ich optymalnej wydajności. Zapylenie, liście, ptasie odchody i inne zanieczyszczenia mogą znacznie obniżyć ilość światła słonecznego docierającego do ogniw, co przekłada się na mniejszą produkcję energii. W regionach o silnym zapyleniu, na przykład w pobliżu dróg o dużym ruchu, fabryk czy gospodarstw rolnych, czyszczenie paneli może być konieczne nawet kilka razy w roku. W czystszych rejonach wystarczy zazwyczaj jedno lub dwa czyszczenia rocznie, najlepiej wiosną, po zimie. Monitorowanie wydajności instalacji może nam pomóc ocenić, kiedy panele wymagają czyszczenia. Jeśli zauważymy znaczący spadek produkcji energii, który nie jest spowodowany warunkami atmosferycznymi, może to być sygnał, że panele są zabrudzone. Inwestycja w regularne czyszczenie paneli to inwestycja w naszą niezależność energetyczną i w większe zyski z fotowoltaiki. Czyste panele to efektywna instalacja, a efektywna instalacja to oszczędności i korzyści dla środowiska. Pamiętajmy o tym, dbając o nasze panele słoneczne.
Q&A
Czy panele fotowoltaiczne można myć karcherem?
Nie, zazwyczaj nie jest to zalecane ze względu na ryzyko uszkodzenia powierzchni paneli przez wysokie ciśnienie.
Jakie ciśnienie wody jest bezpieczne do mycia paneli?
Najlepiej myć panele pod niskim ciśnieniem, zbliżonym do ciśnienia wody z kranu, w granicach 4-6 barów.
Jak często powinno się czyścić panele fotowoltaiczne?
Częstotliwość czyszczenia zależy od warunków lokalnych. W regionach o silnym zapyleniu może być konieczne nawet kilka razy w roku, w czystszych rejonach wystarczy zazwyczaj jedno lub dwa czyszczenia rocznie.
Czy mycie paneli zwiększa ich wydajność?
Tak, usunięcie zanieczyszczeń z powierzchni paneli pozwala na lepszy dostęp światła słonecznego do ogniw, co przekłada się na wyższą produkcję energii.
Czy mogę używać detergentów do mycia paneli?
Można używać specjalistycznych, dedykowanych do paneli fotowoltaicznych środków czyszczących. Należy zawsze czytać instrukcję producenta i stosować się do zaleceń dotyczących rozcieńczania.