Montaż PV na Karpiówce 2025: Wyzwania i Koszty
Marzyłeś kiedyś, aby Twój dom z uroczą, nieco sentymentalną dachówką karpiówką stał się również samowystarczalny energetycznie? Właśnie to połączenie – tradycji z przyszłością energetyki – brzmi fantastycznie, prawda? Niestety, Montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce to nie jest standardowa instalacja, a przedsięwzięcie, które wymaga dedykowanych rozwiązań i wysokiego profesjonalizmu. To proces wymagający finezji i odpowiednich technik, aby sprostać unikalnym wyzwaniom specyficznego pokrycia dachowego.

- Dedykowane systemy montażowe dla dachówki karpiówki
- Ryzyka i wyzwania przy instalacji PV na karpiówce
- Koszty instalacji paneli PV na dachówce karpiówce w 2025
- Wybór instalatora i gwarancja szczelności dachu
- Q&A
Karpielówka, z jej charakterystycznym formatem i sposobem krycia „w łuskę”, a często też leciwa struktura dachu, stawiają przed instalatorami wyzwania daleko wykraczające poza typowe realizacje na blachodachówce czy dachówce ceramicznej profilowanej. Klucz do sukcesu leży w wyborze właściwego systemu montażowego i zapewnieniu bezwzględnej szczelności. To sztuka kompromisu między nowoczesnością a zachowaniem historycznego charakteru obiektu.
W analizie przypadków instalacji PV na różnego rodzaju pokryciach dachowych, zauważamy znaczące różnice w nakładzie pracy i ryzyku. Poniższe zestawienie, bazujące na typowych wskaźnikach dla projektów mieszkaniowych o mocy 7-10 kW, prezentuje to następująco:
| Rodzaj pokrycia dachowego | Czas instalacji (osobogodziny) | Ryzyko uszkodzenia materiału | Złożoność montażu (skala 1-5) | Orientacyjny koszt materiałów montażowych na kWp |
|---|---|---|---|---|
| Blachodachówka/trapez | 25-35 | Niskie | 2 | 250-350 zł |
| Dachówka ceramiczna/betonowa profilowana | 30-40 | Umiarkowane | 3 | 300-450 zł |
| Dachówka karpiówka | 50-80+ | Wysokie | 5 | 500-800 zł |
Powyższe dane jasno pokazują, że praca z karpiówką jest bardziej czasochłonna i wiąże się z większym ryzykiem uszkodzeń materiału, co przekłada się na konieczność inwestycji w droższe, dedykowane systemy montażowe. Te czynniki decydują o opłacalności i kompleksowości całego projektu. Niestety, w tej materii, świadomym wyborem jest po prostu rezygnacja z próby pójścia na skróty.
Zobacz także: Ile kosztuje montaż paneli fotowoltaicznych?
Dedykowane systemy montażowe dla dachówki karpiówki
Zastanawiasz się, dlaczego Montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce wymaga specjalistycznych systemów? Otóż klucz do sukcesu tej instalacji leży w precyzji i innowacyjności. Na dachówkach profilowanych, systemy montażowe bazują często na standardowych hakach, które wchodzą pod dachówkę i mocowane są do krokwi. Jednak w przypadku karpiówki, owa "łuska" układa się zupełnie inaczej, co wymaga bardziej subtelnego i przemyślanego podejścia.
Pamiętam rozmowę z jednym z naszych inżynierów, który humorystycznie porównał montaż na karpiówce do operacji neurochirurgicznej – jeden nieprzemyślany ruch i masz problem. Typowe haczyki stosowane w standardowych instalacjach są zbyt masywne lub źle wyprofilowane dla delikatnej struktury karpiówki. To właśnie ta delikatność wymaga specjalnych, dedykowanych haków, które są cieńsze, bardziej płaskie i lepiej dopasowane do kształtu dachówki. Ich konstrukcja minimalizuje ryzyko pęknięć i odkształceń.
Warto zwrócić uwagę na materiały. Dedykowane haki montażowe, zazwyczaj wykonane ze stali nierdzewnej, są zaprojektowane tak, aby idealnie pasować pod pojedynczą dachówkę, bez naruszania jej integralności. Ich kształt i rozmiar pozwalają na montaż bez konieczności podcinania czy łamania czołowych krawędzi dachówek, co jest często spotykane w nieprofesjonalnych instalacjach na innych typach pokryć. Zatem montaż na karpiówce nie polega na wycinaniu fragmentów dachówek, co w przypadku tego rodzaju dachówki byłoby sporym problemem.
Zobacz także: Montaż fotowoltaiki na gruncie 2025: Poradnik
Niezwykle istotnym elementem jest także sposób uszczelnienia każdego punktu montażowego. Pamiętaj, każda ingerencja w pokrycie dachowe, nawet ta najmniejsza, stwarza potencjalne ryzyko przecieków. W przypadku karpiówki, gdzie dachówki zachodzą na siebie warstwowo, błędy mogą prowadzić do katastrofy. Profesjonalne systemy montażowe dla karpiówki przewidują zastosowanie specjalnych gumowych uszczelek, kołnierzy lub nawet dedykowanych mas uszczelniających. Te elementy są tak zaprojektowane, aby chronić przed wilgocią z każdej strony, zarówno od góry, jak i z boków, gdzie dachówki nachodzą na siebie.
Przykładem takiego rozwiązania są specjalne podkładki uszczelniające wykonane z EPDM, które umieszcza się bezpośrednio pod hakiem montażowym. Działają one na zasadzie bariery, która zapobiega przedostawaniu się wody do konstrukcji dachu. Ważne jest, aby te podkładki były odporne na promieniowanie UV i zmiany temperatury, ponieważ inaczej stracą swoje właściwości uszczelniające po kilku latach. Pamiętaj, że każdy dach pracuje, rozszerza się i kurczy, dlatego uszczelnienia muszą być elastyczne, aby wytrzymać te obciążenia dynamiczne.
Dodatkowo, wiele systemów montażowych dla karpiówki opiera się na zastosowaniu belek montażowych, które rozkładają ciężar paneli na większej powierzchni, zamiast punktowo obciążać pojedyncze dachówki. Belki te są mocowane do krokwi za pomocą dedykowanych haków, co dodatkowo wzmacnia całą konstrukcję. To rozwiązanie minimalizuje nacisk na pojedyncze elementy pokrycia, co jest niezwykle ważne dla długowieczności dachu i stabilności instalacji PV.
Zobacz także: Zgoda wspólnoty na fotowoltaikę: wzór i procedury 2025
Wspomnę jeszcze o regulacji wysokości. Różne grubości dachówek karpiówek i ewentualne nierówności w konstrukcji dachu wymagają elastyczności systemu montażowego. Dedykowane systemy często posiadają regulowane elementy, które pozwalają na precyzyjne wypoziomowanie paneli, zapewniając ich estetyczny wygląd i optymalne działanie. Bez odpowiedniego wypoziomowania, panele mogą wyglądać nieestetycznie i mogą występować nieefektywności w produkcji energii. Bo wierz mi, nie ma nic gorszego niż instalacja, która nie wygląda "jak spod linijki"!
Reasumując, wybór odpowiedniego, dedykowanego systemu montażowego jest fundamentem udanej instalacji paneli fotowoltaicznych na dachu pokrytym dachówką karpiówką. To inwestycja, która zwraca się w postaci spokoju ducha i pewności, że Twój dach pozostanie szczelny i bezpieczny przez długie lata. Nie warto na tym oszczędzać, bo cena "oszczędności" w tym przypadku może być naprawdę wysoka. W końcu, przecieki na poddaszu to ostatnia rzecz, o której chcesz myśleć, czerpiąc darmową energię ze słońca.
Zobacz także: Samodzielny montaż paneli fotowoltaicznych krok po kroku
Ryzyka i wyzwania przy instalacji PV na karpiówce
Instalacja paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce to przedsięwzięcie, które potrafi spędzać sen z powiek nawet najbardziej doświadczonym ekipom montażowym. To nie jest po prostu kolejna instalacja PV – to prawdziwe pole minowe, gdzie każdy błąd może skutkować katastrofalnymi konsekwencjami. Powiedzmy sobie szczerze: „coś tam podetniemy i będzie dobrze” – to w tym przypadku przepis na gwarantowany przeciek i dodatkowe koszty.
Główne ryzyko to oczywiście uszkodzenie dachówek. Dachówki karpiówki, zwłaszcza te starsze, są niezwykle kruche. Nawet niewielki nacisk czy nieumiejętne odgięcie może spowodować pęknięcie. Wyobraź sobie ekipę, która, nie mając odpowiedniego doświadczenia, skacze po dachu niczym goryle w zoo – to prosty przepis na zniszczenie setek dachówek. Każda pęknięta dachówka to nie tylko koszt wymiany, ale przede wszystkim dodatkowy czas i praca na jej demontaż i ponowny montaż, a co gorsza, często wiąże się to z potrzebą pozyskania identycznych dachówek, co może być trudne, jeśli mamy do czynienia z zabytkową karpiówką.
Pamiętam przypadek, gdy na dachu z historyczną karpiówką, ekipa "po kosztach" próbowała użyć standardowych haków. Skutek? Około 15% dachówek uszkodzonych, pęknięte krokwie w kilku miejscach, a co najgorsze, po pierwszym większym deszczu, strumienie wody lały się do wnętrza domu. Klient był wściekły, instalatorzy rozłożyli ręce, a koszty napraw przerosły całą początkową inwestycję. Właśnie dlatego tak bardzo podkreślamy, że Montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce to nie jest standardowa instalacja i wymaga innego podejścia.
Zobacz także: Montaż paneli fotowoltaicznych elastycznych: Poradnik 2025
Drugim, równie poważnym wyzwaniem, jest ryzyko nieszczelności. Każdy punkt montażowy, który nie jest perfekcyjnie uszczelniony, to potencjalne źródło przecieków. W przeciwieństwie do płaskich dachówek, gdzie uszczelki mają dużą powierzchnię przylegania, karpiówka ma liczne zagięcia i zakamarki. Jeśli uszczelnienie nie jest dopracowane co do milimetra, woda znajdzie swoją drogę do środka. Deszcz, śnieg topniejący pod panelami, czy nawet silny wiatr – wszystko to może wpłynąć na szczelność, jeśli nie zastosuje się odpowiednich technik i materiałów.
Kolejnym, często pomijanym aspektem, jest struktura dachu. Dachówki karpiówki często pokrywają dachy stare, z historycznym już wiekiem. Ich konstrukcja drewniana, krokwi, może być osłabiona przez lata ekspozycji na wilgoć, grzyby czy szkodniki. Montaż paneli PV, mimo że w gruncie rzeczy nie jest bardzo ciężki, dodaje pewien ciężar i obciążenie dynamiczne (np. wiatr, śnieg). Zbyt słaba konstrukcja dachu może nie wytrzymać tych obciążeń, co może doprowadzić do jej uszkodzenia, a nawet zawalenia. Właśnie dlatego przed rozpoczęciem prac, zawsze sugerujemy dokładną inspekcję i ewentualne wzmocnienie konstrukcji.
Czasochłonność to kolejne wyzwanie. Jak już wspomniano, montaż na karpiówce jest znacznie wolniejszy niż na innych dachach. Trzeba działać delikatnie, z chirurgiczną precyzją. Każda dachówka musi być traktowana indywidualnie, a haki montażowe dopasowywane do jej kształtu. To wymaga nie tylko większej liczby roboczogodzin, ale także zwiększa ogólne koszty projektu. Nie zdziw się, jeśli ekipa spędzi na dachu trzy razy dłużej niż na podobnej powierzchni blachodachówki. Pamiętaj, pośpiech w tym przypadku jest naprawdę złym doradcą, który generuje większe ryzyka.
Nie można również zapominać o estetyce. Dachówka karpiówka to często element charakterystyczny, decydujący o wyglądzie całego budynku. Panele fotowoltaiczne, ze swoją nowoczesną formą, muszą być zintegrowane w sposób, który nie szpeci architektury, a wręcz ją uzupełnia. To nie zawsze łatwe, zwłaszcza w przypadku budynków zabytkowych lub w strefie ochrony konserwatorskiej. W takich sytuacjach, wymagana jest nie tylko zgoda konserwatora zabytków, ale i mistrzostwo w ukryciu mocowań oraz prowadzeniu kabli, aby nie naruszyć historycznej fasady budynku.
Warto także wspomnieć o konserwacji. Regularna konserwacja i kontrola stanu dachu i instalacji są kluczowe. Przecież, skoro dach to żywy organizm, to i system PV wymaga regularnej kontroli. Panele i ich mocowania muszą być co jakiś czas sprawdzane pod kątem uszkodzeń, a uszczelki wymieniane, jeśli utraciły swoje właściwości. A to jest również, dodatkowy, Montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce – Specyfika wyższy koszt serwisowania, ponieważ wejście na dachówkę karpiówkę jest o wiele bardziej ryzykowne i czasochłonne dla ekipy serwisowej, a to wszystko kosztuje więcej. Pamiętaj, każdy budynek, każda instalacja, wymaga regularnej konserwacji, inaczej "zemści się" na Tobie w najmniej odpowiednim momencie. Taki po prostu jest życiowy cykl inwestycji – bez względu na branżę, należy pamiętać o jej żywotności.
Koszty instalacji paneli PV na dachówce karpiówce w 2025
Jeśli rozważasz Montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce w 2025 roku, musisz być gotowy na wyższe koszty. O ile standardowa instalacja PV na typowej dachówce profilowanej lub blasze staje się coraz bardziej dostępna, o tyle karpiówka to "inna bajka". Możesz śmiało założyć, że zapłacisz o 10% do nawet 40% więcej niż w przypadku standardowej instalacji. Ale skąd taka różnica?
Weźmy pod lupę standardową instalację o mocy 10 kWp, która w 2025 roku, w zależności od regionu, użytych komponentów i renomy instalatora, może kosztować około 30 000 – 40 000 zł brutto (z montażem). W przypadku dachówki karpiówki, to znaczy, że do tej kwoty musisz doliczyć od 3 000 zł do nawet 16 000 zł. Tak, dobrze widzisz, to niemała kwota, która może diametralnie zmienić opłacalność całego przedsięwzięcia. Oczywiście, wszystko zależy od indywidualnej sytuacji, stanu dachu i konkretnego projektu, ale na takie widełki cenowe trzeba być przygotowanym.
Skąd bierze się ta podwyżka? Przede wszystkim, dodatkowych kosztów instalacji PV na dachu pokrytym dachówką karpiówką w stosunku do dachu ze standardową dachówką profilowaną nie da się uniknąć ze względu na dedykowane haki montażowe. Jak już wcześniej wspomniałem, te specjalne mocowania są droższe w produkcji i muszą spełniać wyższe normy precyzji oraz odporności na czynniki atmosferyczne. Ich cena jednostkowa może być dwu- do trzykrotnie wyższa niż cena standardowych haków do dachówek profilowanych. To w końcu te malutkie, niepozorne elementy chronią Twój dach przed przeciekami i trzymają panele w ryzach. Ich cena to absolutny minimum, na którym nie można oszczędzać.
Kolejnym aspektem jest dłuższy czas pracy. Delikatność karpiówki i konieczność zachowania chirurgicznej precyzji podczas każdego kroku montażu sprawiają, że ekipa spędza na dachu znacznie więcej czasu. Standardowy montaż 10 kWp na dachu z dachówką profilowaną może zająć 2-3 dni, ale na karpiówce może to być nawet 4-6 dni, a czasem nawet dłużej, jeśli dach jest skomplikowany. Więcej dni pracy to większe koszty wynagrodzeń dla ekipy, a także koszty związane z wynajmem sprzętu, logistyką i ubezpieczeniem. To jak z wyceną fryzjera, "za samo podcięcie końcówek" płacisz więcej niż "za podcięcie grzywki" i za samo doświadczenie, więc to jest proste, więcej czasu, większa umiejętność, więcej kosztów, koniec i kropka.
Co więcej, trzeba liczyć się z potencjalną koniecznością wymiany większej liczby dachówek. Nawet najbardziej ostrożna ekipa może przypadkowo uszkodzić kilka sztuk. Jeśli dachówki są stare i kruche, ryzyko jest jeszcze większe. Pamiętaj, że dachówka karpiówka to nie cegły z supermarketu. Często trzeba szukać ich na rynkach wtórnych, w antykwariatach budowlanych lub zamawiać specjalne partie u producentów, co generuje dodatkowe koszty i wydłuża czas oczekiwania. Czasem cena jednej takiej "unikalnej" dachówki może być równa kilku nowym z marketu budowlanego. Czy jesteś na to gotowy?
Niekiedy, przed montażem, konieczne jest także wzmocnienie konstrukcji dachu. Zwłaszcza w przypadku starych budynków, których krokwie nie były projektowane pod dodatkowe obciążenia. Wzmocnienie konstrukcji to dodatkowe materiały (drewno, stalowe wzmocnienia) i dodatkowa praca ciesielska. To może podnieść cenę instalacji o kolejne kilka tysięcy złotych. Nie jest to regułą, ale zawsze warto to skonsultować z ekspertem przed rozpoczęciem prac, aby uniknąć przykrych niespodzianek w trakcie budowy lub tuż po niej.
Podsumowując, inwestycja w fotowoltaikę na dachu pokrytym dachówką karpiówką jest droższa, ale nie jest niemożliwa. To jednak wymaga świadomego podejścia i uwzględnienia wszystkich "za" i "przeciw" oraz kalkulacji. Nie daj się zwieść "superpromocjom" na karpiówkę. Niska cena często oznacza brak doświadczenia, brak dedykowanych rozwiązań i w konsekwencji problemy ze szczelnością lub uszkodzenia dachu. Lepiej zainwestować nieco więcej na początku i mieć spokój na lata, niż oszczędzać i później płacić krocie za naprawy.
Wybór instalatora i gwarancja szczelności dachu
Prawdziwa wisienka na torcie, a może raczej, ostatnia, ale jakże istotna warstwa lukru, to wybór odpowiedniego instalatora i zagwarantowanie sobie szczelności dachu. Możesz mieć najlepsze panele na świecie i najnowocześniejsze systemy montażowe, ale jeśli montażysta to "Pan Zdzisiu" z przypadku, który nigdy wcześniej nie widział karpiówki, to efekty mogą być opłakane. Na domiar złego, może i "Zdzisiu" powie, że to prościzna, bo "przecież to tylko dach", ale czy Ty potem zadowolony będziesz?
Na co więc zwrócić uwagę? Po pierwsze, doświadczenie. To absolutny priorytet. Szukaj firmy, która ma udokumentowane realizacje na dachach pokrytych dachówką karpiówką. Nie bój się prosić o zdjęcia z poprzednich projektów, referencje od klientów, a nawet, jeśli to możliwe, o wizytę na już zrealizowanej instalacji. Wysłuchaj ich opowieści o wyzwaniach i sposobach radzenia sobie z nimi. Jeśli instalator zaczyna mówić o "łatwiznie" i "normalnym montażu", to zapali się czerwona lampka. Ten temat już szerzej, rozebrałem wyżej.
Po drugie, dedykowane rozwiązania. Upewnij się, że instalator korzysta z systemów montażowych przeznaczonych specjalnie dla dachówki karpiówki. To nie jest kwestia wyboru, to jest obowiązek! Unikaj firm, które proponują "adaptacje" standardowych haków lub twierdzą, że "jakoś to będzie". Jak wspominałem wcześniej, każdy punkt montażowy to "miniaturowa operacja", która wymaga delikatności i zastosowania odpowiednich materiałów uszczelniających. Czy chcesz, aby Twój dach był "operowany" przez amatora, czy przez profesjonalistę?
Po trzecie, szczegółowa wycena i umowa. Upewnij się, że wycena jest transparentna i zawiera wszystkie, nawet najdrobniejsze elementy. Czy obejmuje koszt dedykowanych haków? Czy uwzględnia dłuższy czas pracy? Czy przewidziano ewentualne uszkodzenia i wymianę dachówek? W umowie powinien znaleźć się jasny zapis o gwarancji szczelności dachu. Idealnie, jeśli gwarancja ta będzie niezależna od gwarancji na same panele i obejmować będzie wszelkie uszkodzenia wynikające z wadliwego montażu. To kluczowe, bo cena za pójście na skróty to potencjalnie nieszczelny dach.
Koniecznie, dokładnie przejrzyj umowę. Zadawaj pytania, nawet te, które wydają Ci się błahe. Co, jeśli dachówki zostaną uszkodzone podczas montażu? Kto ponosi za to odpowiedzialność i jakie są procedury wymiany? Co z gwarancją na wypadek przecieku? Czy firma ubezpiecza się na taką ewentualność? Czy ma polisę OC? W końcu to nie drobna inwestycja, która może doprowadzić do bardzo kosztownych napraw w przyszłości.
Po czwarte, ubezpieczenie. Renomowana firma instalacyjna powinna posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC), które obejmuje ewentualne szkody powstałe w trakcie montażu. Sprawdź, czy polisa jest aktualna i czy jej zakres pokrywa potencjalne ryzyka związane z pracami na dachu. W końcu, wypadek to tylko wypadek, ale jego skutki mogą być tragiczne dla Twojego budżetu i nieruchomości. To niczym "siatki zabezpieczające" dla Twojej kieszeni.
Po piąte, referencje i opinie. Poszukaj opinii o firmie w internecie, na forach branżowych, w mediach społecznościowych. Jeśli firma ma negatywne opinie dotyczące jakości montażu, a zwłaszcza problemów ze szczelnością, to powinieneś to potraktować jako poważny sygnał ostrzegawczy. Możesz też poprosić o kontakt do poprzednich klientów. Rozmowa z osobą, która już przeszła przez ten proces, jest bezcenna. Pozwala zweryfikować zapewnienia instalatora i dowiedzieć się, jak firma reagowała na ewentualne problemy. Bo przecież, "co dwie głowy, to nie jedna", a w przypadku karpiówki, to powiedzenie nabiera nowego znaczenia.
Na koniec, bądź asertywny. Pamiętaj, to Ty jesteś klientem i masz prawo wymagać. Nie bój się zadawać trudnych pytań i nie daj się zbyć ogólnikami. Instalator, który jest pewny swoich umiejętności i jakości usług, z przyjemnością odpowie na wszystkie Twoje wątpliwości. Profesjonalizm i zapewnienie bezwzględnej szczelności to priorytety, które decydują o trwałości i bezpieczeństwie całej instalacji. Nie idź na kompromisy, bo stawka jest zbyt wysoka!
Q&A
P: Czy montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce jest w ogóle możliwy?
O: Tak, montaż paneli fotowoltaicznych na dachówce karpiówce jest możliwy, ale wymaga zastosowania dedykowanych systemów montażowych oraz większej precyzji i doświadczenia instalatorów. Jest to bardziej skomplikowane i czasochłonne niż na innych rodzajach pokryć dachowych.
P: Dlaczego montaż na karpiówce jest droższy niż na innych dachówkach?
O: Wyższy koszt wynika z kilku czynników: konieczności użycia droższych, specjalnie zaprojektowanych haków montażowych, dłuższego czasu pracy ekip instalacyjnych ze względu na delikatność materiału i potrzebę zachowania precyzji, oraz potencjalnej konieczności wymiany uszkodzonych dachówek lub wzmocnienia konstrukcji dachu.
P: Jakie są główne ryzyka związane z instalacją PV na dachówce karpiówce?
O: Główne ryzyka to uszkodzenie kruchych dachówek podczas montażu, ryzyko nieszczelności dachu wynikające z niewłaściwego uszczelnienia punktów montażowych, oraz konieczność oceny wytrzymałości starszej konstrukcji dachu na dodatkowe obciążenie. Nieprofesjonalny montaż może prowadzić do poważnych i kosztownych napraw.
P: Na co zwrócić uwagę przy wyborze instalatora do montażu na karpiówce?
O: Należy wybrać instalatora z udokumentowanym doświadczeniem w montażu na dachówce karpiówce, który stosuje dedykowane systemy montażowe. Ważne jest również, aby umowa zawierała szczegółową wycenę i jasne zapisy dotyczące gwarancji szczelności dachu oraz procedur postępowania w przypadku uszkodzeń. Sprawdzenie referencji i posiadanie ubezpieczenia OC przez firmę to również kluczowe elementy.
P: Czy estetyka instalacji PV na karpiówce jest do utrzymania?
O: Tak, estetyka jest do utrzymania, ale wymaga starannego planowania i precyzji. Ze względu na charakterystyczny wygląd dachówki karpiówki, panele muszą być zintegrowane w sposób, który nie szpeci architektury. W przypadku budynków zabytkowych, konieczne może być także uzyskanie zgody konserwatora zabytków.