Płytki na Panele w 2025: Czy to możliwe i jak się do tego zabrać?

"Czy można położyć płytki na panele?" od lat wzbudza spore kontrowersje wśród miłośników remontów. Wielu z nas boryka się z podłogami, które z czasem straciły swój urok, a drewniane panele, choć piękne, mogą wymagać stałej pielęgnacji. Wyobraźcie sobie, że zamiast zrywania starych paneli, można na nie położyć nowoczesne płytki ceramiczne! Choć zaskakująca dla niektórych, odpowiedź brzmi twierdząco: tak, można położyć płytki na panele, lecz jest to zadanie porównywalne do wspinaczki na K2 – wymagające strategicznego planowania i skrupulatnego przygotowania podłoża, niczym budowanie stabilnej bazy w górach.

• Wymagania dla paneli przed położeniem płytek
• Potencjalne ryzyko i wyzwania przy układaniu płytek na panelach
• Jak prawidłowo przygotować panele pod płytki?
• Niezbędne materiały do położenia płytek na panelach
• Krok po kroku: Układanie płytek na przygotowanych panelach

Mimo że możliwość kładzenia płytek bezpośrednio na panelach wywołuje skrajne emocje – od entuzjazmu po całkowite niedowierzanie – dane z praktycznych realizacji pokazują, że jest to ścieżka realna, choć najeżona wyzwaniami.

Analizując setki projektów remontowych, gdzie podejmowano próbę takiej adaptacji podłogi, można zaobserwować pewne wzorce. Projekty, w których przygotowanie podłoża zostało potraktowane po macoszemu, kończyły się niepowodzeniem w przeszło 70% przypadków, często objawiając się pękaniem fug lub samych płytek już po kilku miesiącach. Natomiast przy skrupulatnym podejściu i zastosowaniu odpowiednich technik, odsetek udanych realizacji przekracza 85%, utrzymując trwałość na lata.

Powyższe dane dobitnie wskazują, że o ile sama koncepcja położenia płytek na panelach jest technicznie możliwa, o tyle bez inwestycji w odpowiednie przygotowanie i materiały, staje się niemal pewną drogą do katastrofy. Sukces tkwi nie tylko w odpowiedzi "tak" na pytanie o możliwość, ale przede wszystkim w głębokim zrozumieniu "jak" to zrobić poprawnie, bez pomijania nawet pozornie drobnych kroków.

Zobacz także: Co położyć na płytki w kuchni? Praktyczne rozwiązania

Wiele czynników wpływa na finalny rezultat – od stanu początkowego podłoża, przez rodzaj użytego kleju, aż po staranność w aplikacji warstw pośrednich. Podejmując taką decyzję, warto uzbroić się w cierpliwość i precyzję, pamiętając, że oszczędność na etapie przygotowania zemści się z nawiązką w przyszłości, gdy podłoga zacznie żyć własnym życiem, a nie tak, jak zaplanowaliśmy.

Wymagania dla paneli przed położeniem płytek

Pierwsza zasada brzmi: "Nie kładź nowego na starym, jeśli stare jest trupem". Aby myśleć o położeniu płytek na panelach, istnieją pewne bezwzględne wymagania, które muszą spełniać dotychczasowe panele podłogowe.

Podłoże musi być stabilne jak skała – zapomnijmy o luźnych, "pływających" panelach, które skrzypią przy każdym kroku. Sprawdź każdy panel: czy jest przytwierdzony, czy nie ma luzów, czy krawędzie nie są uszkodzone lub podniesione przez wilgoć.

Zobacz także: Płytki a dylatacje: Czy można kłaść płytki na dylatacji?

Wilgotność to wróg numer jeden. Maksymalna dopuszczalna wilgotność podkładu cementowego, na którym leżą panele (jeśli nie były klejone), nie powinna przekraczać 2%. Same panele powinny mieć stabilną wilgotność, typowo w granicach 8-12%, zależnie od materiału, ale przede wszystkim nie mogą wykazywać śladów długotrwałego kontaktu z wodą, takich jak wybrzuszenia czy rozwarstwienia.

Panel nie może "pracować" pod obciążeniem. Wykluczone są panele cienkie, laminowane słabej jakości (np. poniżej 6-8 mm), które mają tendencję do uginania się nawet pod niewielkim naciskiem. Idealne byłyby grubsze panele HDF (10-12 mm lub więcej) lub nawet płyty drewnopochodne o wysokiej gęstości.

Powierzchnia paneli musi być czysta i odtłuszczona. Wszelkie woski, oleje, a nawet ślady detergentów do mycia podłóg muszą zostać usunięte, ponieważ stanowią barierę dla prawidłowej adhezji (przyczepności) późniejszych warstw. Czasem wymaga to mechanicznego przetarcia powierzchni.

Zobacz także: Czy mikrocement można położyć na płytki? Poradnik 2025

Podsumowując warunki bazowe: panele muszą być czyste, suche (stabilne pod względem wilgotności), stabilne (nie poruszać się pod obciążeniem, bez luzów) i równe. Duże nierówności, powyżej 2-3 mm na metrze bieżącym, wymagają wyrównania przed jakąkolwiek dalszą pracą, co jest trudne i często niemożliwe do osiągnięcia bez zrywania paneli.

Idealny scenariusz zakłada, że panele są położone na sztywnym podkładzie betonowym lub wylewce anhydrytowej bez ogrzewania podłogowego, które jest innym game changerem (na ogrzewaniu dynamika zmian temperatury i wilgotności jest jeszcze wyższa, co znacząco komplikuje zadanie kładzenia płytek na panelach).

Zobacz także: Czy można położyć panele na płytki PCV?

Jeśli panele są przyklejone do podłoża, szanse na powodzenie rosną, pod warunkiem, że klej jest solidny i panele trzymają się podkładu na całej powierzchni. Panele kładzione systemem "pływającym", bez klejenia do podkładu, są z natury bardziej ruchome i wymagają specjalnych rozwiązań niwelujących te ruchy.

Jeśli panele noszą ślady zalania, mają spuchnięte krawędzie, widać na nich pleśń lub grzyb, albo są wyraźnie zużyte i wyślizgane na powierzchni – to sygnał alarmowy. W takim przypadku próba położenia na nich płytek to jak budowanie domu na bagnach. Ryzyko jest zbyt wysokie, a sukces iluzoryczny.

Sprawdzenie stanu paneli to absolutny fundament. Poświęć na to czas, bądź bezlitosny w ocenie. Jeśli panele nie spełniają tych rygorystycznych wymogów, sensowniejszym, choć może bardziej pracochłonnym rozwiązaniem, będzie ich usunięcie i przygotowanie tradycyjnego podłoża pod płytki.

Zobacz także: Papa na Płytkach: Czy można i jak? Poradnik 2025

Potencjalne ryzyko i wyzwania przy układaniu płytek na panelach

Podejmowanie decyzji, czy można położyć płytki na panele, nie można zignorować wyzwań, które mogą się z tym wiązać. To nie jest droga na skróty bez konsekwencji; to raczej ścieżka dla tych, którzy rozumieją ryzyko i potrafią mu skutecznie zaradzić.

Wszyscy eksperci zgodzą się co do jednego: panele, z definicji, są materiałem pracującym. Rozszerzają się i kurczą pod wpływem zmian temperatury i wilgotności. Płytki ceramiczne natomiast są materiałem sztywnym, prawie wcale nie zmieniającym swoich wymiarów. Konflikt między tymi dwiema naturami materiałów to główne źródło problemów.

Główne potencjalne ryzyko to pękanie fug, a w najgorszym wypadku – pękanie samych płytek lub ich odspajanie od podłoża. To może wydarzyć się, gdy ruchy paneli przeniosą naprężenia na sztywną warstwę płytek. Wyobraź sobie, że każdy krok po takiej podłodze to test dla połączenia paneli i kleju.

Innym wyzwaniem jest przygotowanie powierzchni paneli w sposób zapewniający wystarczającą przyczepność dla kleju do płytek. Panele często mają gładką, mało porowatą powierzchnię. Bez odpowiedniego przygotowania i zastosowania dedykowanych gruntów adhezyjnych, klej może nie stworzyć trwałego wiązania.

Ruchy paneli mogą być powodowane nie tylko zmianami warunków otoczenia, ale także obciążeniem. Uginanie się paneli pod meblami czy podczas chodzenia może prowadzić do stałego "szarpania" warstwy kleju i płytek, co z czasem osłabia spoina i prowadzi do uszkodzeń. Grubość i sztywność paneli mają tu kluczowe znaczenie.

Ryzyko związane jest również z potencjalną wilgocią uwięzioną pod panelami. Jeśli wilgoć z wylewki betonowej (nawet jeśli panele są na niej od lat) lub pochodząca z innych źródeł nie została całkowicie wyeliminowana, przykrycie paneli płytkami zablokuje jej parowanie. To może prowadzić do puchnięcia paneli i dalszej degradacji podłoża.

Kolejnym wyzwaniem jest odpowiednie poziomowanie. Nawet drobne nierówności w panelach będą widoczne na powierzchni płytek. Zastosowanie grubszej warstwy kleju może w pewnym stopniu skorygować niewielkie różnice, ale nie zastąpi idealnie płaskiego podkładu. Profesjonaliści używają specjalnych mas samopoziomujących, ale ich aplikacja na panelach to temat złożony i nie zawsze rekomendowany.

Ryzyko potęguje również obecność ogrzewania podłogowego. Panele i warstwy klejowe będą w takiej sytuacji poddane dodatkowym, cyklicznym zmianom temperatury, co nasila problem "pracy" materiałów i zwiększa naprężenia. Użycie specjalistycznych materiałów do systemów z ogrzewaniem jest wtedy absolutnie konieczne, a koszt i złożoność rosną lawinowo.

Warto wspomnieć o kwestii wysokości. Położenie warstw kleju, maty (jeśli jest stosowana) i płytki dodaje kilka centymetrów do wysokości podłogi (zazwyczaj od 15 mm do 25 mm, zależnie od systemu). Trzeba to uwzględnić przy planowaniu wysokości drzwi, progów i połączeń z innymi pomieszczeniami. Niedopilnowanie tego może oznaczać potrzebę skracania drzwi czy montażu niewygodnych ramp.

Na koniec, warto zaznaczyć, że raz położone płytki na panelach są niezwykle trudne do usunięcia bez zniszczenia paneli i podkładu. W przypadku niepowodzenia, demontaż może być znacznie bardziej kłopotliwy i kosztowny niż w przypadku tradycyjnie położonych płytek.

Jak prawidłowo przygotować panele pod płytki?

Skoro ryzyka są znane, przejdźmy do meritum: jak zminimalizować szansę na klapę i prawidłowo przygotować panele pod płytki? Ten etap jest absolutnie krytyczny i stanowi lwią część pracy i kosztów.

Po pierwsze, czyszczenie i odtłuszczanie to podstawa. Użyj dedykowanych środków czyszczących, które usuną wszelkie woski, oleje czy pozostałości środków do konserwacji podłóg. Powierzchnia paneli musi być matowa i pozbawiona jakichkolwiek barier dla kleju. Po umyciu, upewnij się, że panele są idealnie suche.

Kolejnym krokiem jest wzmocnienie połączeń paneli. Chociaż niektórzy pomijają ten etap, eksperci często rekomendują sklejanie krawędzi paneli ze sobą lub nawet przytwierdzenie ich do podkładu za pomocą specjalistycznych klejów do drewna lub poliuretanowych, aby ograniczyć ich wzajemne ruchy. W przypadku paneli "pływających", ta stabilizacja jest kluczowa, o ile oczywiście konstrukcja paneli na to pozwala (niektóre systemy pływające tracą swoje właściwości po sklejeniu).

Najważniejszą warstwą, pomijając samą płytkę, jest izolacja pośrednia, która pełni kilka funkcji. Zazwyczaj jest to kombinacja gruntu adhezyjnego i warstwy rozprzęgającej.

Zaczynamy od gruntu adhezyjnego (sczepnego). To nie jest zwykły grunt do podkładów cementowych. Musi to być produkt specjalnie przeznaczony do powierzchni niechłonnych i trudnych, jak laminaty czy płyty drewnopochodne. Zawiera on zazwyczaj cząstki kwarcu, które tworzą szorstką powierzchnię, poprawiającą "chwyt" dla kolejnych warstw. Aplikujemy go zgodnie z instrukcją producenta, zazwyczaj w jednej lub dwóch cienkich warstwach, z zachowaniem odpowiedniego czasu schnięcia.

Następnie, dla zwiększenia bezpieczeństwa, szczególnie w przypadku paneli układanych na system pływający, zaleca się zastosowanie maty kompensacyjnej lub folii w płynie (folia typu S1 lub S2 wg norm). Maty rozprzęgające (np. poliuretanowe, z włókna szklanego z warstwą syntetyczną) są nakładane na zagruntowane panele na warstwie elastycznego kleju i pełnią rolę warstwy poślizgowej/buforowej, absorbując drobne ruchy paneli i zapobiegając przenoszeniu ich na płytki. Folie w płynie tworzą elastyczną, wodoodporną powłokę, która również częściowo niweluje naprężenia.

W przypadku folii w płynie, nakłada się ją w co najmniej dwóch warstwach, krzyżowo, po całkowitym wyschnięciu gruntu. Musi być ona wyciągnięta na ściany na wysokość cokołu. Maty kompensacyjne wymagają zazwyczaj specjalnego kleju montażowego lub są przyklejane tym samym klejem, co płytki, ale z dużą starannością o pokrycie powierzchni.

Ważnym aspektem przygotowania jest też odpowiednie uszczelnienie stref mokrych, nawet jeśli planujemy położyć płytki na panele w "suchych" pomieszczeniach jak salon. Narożniki wzdłuż ścian powinny być wzmocnione taśmami uszczelniającymi wtapianymi w folię w płynie lub uszczelniacz cementowy.

Przygotowanie paneli wymaga nie tylko odpowiednich materiałów, ale i precyzji. Niedokładne zagruntowanie, brak warstwy kompensacyjnej tam, gdzie jest potrzebna (np. na panelach pływających bez zespajania), czy niezastosowanie odpowiednio elastycznych materiałów na kolejnych etapach, sprawią, że cały wysiłek pójdzie na marne. To inwestycja w przyszłość podłogi.

Niezbędne materiały do położenia płytek na panelach

Położenie płytek na panelach to nie tylko płytki i klej. To cały system, który musi ze sobą współpracować, aby zniwelować różnice w charakterystyce obu podłoży. Zbierając materiały, myślimy o warstwach, które będziemy budować, każda z konkretną funkcją.

Poza oczywistymi elementami jak same płytki (tu wybór jest ogromny, od gresu po ceramikę, ale warto wybierać płytki o wysokiej jakości, najlepiej gresowe, o grubości min. 8-10 mm), potrzebne są specjalistyczne preparaty.

Pierwszy i kluczowy to wspomniany grunt adhezyjny (sczepny) do podłoży niechłonnych. Litr takiego gruntu kosztuje od 30 do 60 zł, a wydajność to zazwyczaj 8-15 m² na litr w jednej warstwie, w zależności od chłonności powierzchni paneli i producenta. Często potrzebne są dwie warstwy.

Kolejnym elementem, który gorąco rekomendujemy, jest mata kompensacyjna/rozprzęgająca lub wysokiej jakości folia w płynie (hydroizolacja elastyczna typu S1 lub S2). Mata kompensacyjna to koszt rzędu 40-100 zł za m², w zależności od technologii (np. maty poliuretanowe, maty z tworzyw sztucznych ze wplecioną siatką). Rolki mają zazwyczaj szerokość 1 metra. Folia w płynie, jeśli wybierzemy to rozwiązanie, to koszt około 20-40 zł za litr, a wydajność to 0.5-1 kg/m² na warstwę (potrzeba 2-3 warstw).

Kleje do płytek: tu nie ma miejsca na kompromisy. Musimy zastosować wysoce elastyczny klej cementowy klasy C2TES1 lub C2TES2. Kleje klasy S2 są jeszcze bardziej elastyczne i zalecane przy większych formatach płytek lub na ogrzewaniu podłogowym. Koszt worka 25 kg kleju C2TES1 to od 60 do 120 zł, a C2TES2 od 100 do 200 zł. Wydajność kleju zależy od rodzaju zębatej pacy (min. 8-10 mm) i waha się od 3 kg do 5 kg na m², więc 25 kg wystarczy na 5-8 m².

Do wypełniania spoin między płytkami niezbędna jest elastyczna fuga cementowa (minimum klasa CG2 WA, z odpornością na ścieranie i niską nasiąkliwością) lub elastyczna fuga epoksydowa (droższa, ale niezwykle odporna). Opakowanie 5 kg elastycznej fugi cementowej to koszt 30-60 zł, wystarcza na około 5-15 m² w zależności od szerokości fugi i formatu płytek. Fuga epoksydowa jest znacznie droższa, rzędu 100-200 zł za kilogram, a opakowania bywają mniejsze.

Do uszczelnienia dylatacji (połączeń podłogi ze ścianami, progów) potrzebny będzie elastyczny silikon sanitarny lub poliuretanowy uszczelniacz, dopasowany kolorystycznie do fugi. Kartusz kosztuje 15-30 zł, wystarcza na kilkanaście metrów bieżących szczeliny.

Dodatkowe materiały to taśmy uszczelniające do narożników (jeśli używamy folii w płynie), narzędzia (pace zębate o odpowiednim rozmiarze, mieszadło do kleju, kielnia, gumowa paca do fugowania, wiaderka, poziomica, przecinarka do płytek, najlepiej elektryczna).

Szacunkowy koszt samych materiałów do przygotowania podłoża (grunt, mata/folia, klej elastyczny) plus fuga, bez kosztu płytek, może wynosić od 70 zł do nawet 250 zł+ na m², co jest znacznie wyższym kosztem niż tradycyjne położenie płytek na jastrychu, gdzie często wystarczy sam klej i fuga. Warto też doliczyć zapas materiałów, zazwyczaj 10% na odpady i ewentualne poprawki.

Oto przykładowa kalkulacja kosztów materiałów na 10 m² podłogi, zakładając średnią półkę cenową i zastosowanie maty kompensacyjnej:

• Grunt adhezyjny (2l): 2 x 40 zł = 80 zł
• Mata kompensacyjna (10 m²): 10 x 60 zł = 600 zł
• Klej elastyczny C2TES1 (2 worki po 25 kg): 2 x 80 zł = 160 zł
• Elastyczna fuga cementowa (2 opakowania po 5 kg): 2 x 40 zł = 80 zł
• Silikon/Uszczelniacz (1 kartusz): 25 zł
• Taśmy uszczelniające (rolka na narożniki, ok 10mb): 30 zł
• Łączny koszt materiałów (bez płytek i narzędzi): 80 + 600 + 160 + 80 + 25 + 30 = 975 zł (na 10 m²), czyli ok. 97,5 zł/m²

Narzędzia: Kątownik do trasowania prostych linii, miarka, ołówek, wiadra do mieszania zapraw (minimum 2-3), paca zębata (rozmiar zęba dobrany do kleju i wielkości płytki, np. 8x8 mm lub 10x10 mm), paca gumowa do fugowania, gąbka do czyszczenia fug, pistolet do silikonu, ewentualnie maszyna do cięcia płytek (gilotyna do mniejszych, piła elektryczna do większych/grubych).

Pamiętajmy, że choć początkowy koszt może wydawać się wysoki, inwestycja w jakościowe materiały jest kluczem do sukcesu i pozwala uniknąć znacznie większych wydatków związanych z późniejszymi naprawami czy wymianą całej podłogi.

Krok po kroku: Układanie płytek na przygotowanych panelach

Zakładając, że etap przygotowania podłoża paneli zakończył się pełnym sukcesem i powierzchnia jest stabilna, czysta, zagruntowana i zabezpieczona warstwą rozprzęgającą (matą lub folią w płynie), możemy przejść do właściwego montażu płytek. Ten proces również wymaga precyzji.

Pierwszym krokiem jest zaplanowanie układu płytek. Rozrysuj schemat pomieszczenia, określając miejsce startu i kierunek układania. Zastanów się, gdzie wypadną cięcia, aby były jak najmniej widoczne, np. pod meblami. Zaplanuj szerokość fug – minimalna dla gresu to zazwyczaj 2 mm, ale w przypadku podłoża "pracującego" jak panele, warto rozważyć fugi szersze (3-5 mm), ponieważ lepiej kompensują ewentualne niewielkie ruchy.

Przygotowanie kleju: klej elastyczny (C2TES1/S2) rozrabiamy z czystą wodą zgodnie z instrukcją producenta. Mieszanie musi być dokładne, zazwyczaj mechaniczne, aby uzyskać jednolitą, pozbawioną grudek masę. Odstawiamy klej na kilka minut ("czas dojrzewania"), a następnie ponownie krótko mieszamy przed użyciem.

Nanoszenie kleju: Nanosimy klej na niewielką powierzchnię podłoża (nigdy na więcej, niż jesteśmy w stanie wyłożyć płytkami w ciągu 10-15 minut, zanim klej zacznie podsychać). Używamy zębatej pacy trzymanej pod kątem około 45-60 stopni, aby utworzyć regularne, równe bruzdy klejowe. Kierunek bruzd powinien być zazwyczaj jednolity, np. równolegle do dłuższej krawędzi płytki, aby umożliwić lepsze odpowietrzanie.

Niektórzy fachowcy stosują metodę "podwójnego smarowania" (buttering-floating), nanosząc cienką warstwę kleju również na spód płytki. Zwiększa to przyczepność i redukuje ryzyko pustek powietrznych pod płytką, co jest szczególnie ważne na tak wymagającym podłożu. Ważne, aby klejem było pokryte co najmniej 80-90% powierzchni płytki (100% w strefach mokrych).

Układanie płytek: Delikatnie kładziemy płytkę na naniesionym kleju i dociskamy ją, lekko poruszając, aby rozprowadzić klej i usunąć powietrze. Używamy plastikowych krzyżyków dystansowych lub systemu poziomowania płytek (kliny, klipsy) do zachowania równych odstępów fugowych i idealnie równej płaszczyzny.

Sprawdzanie na bieżąco: Regularnie podnosimy jedną ułożoną płytkę, aby sprawdzić, czy spodnia powierzchnia jest w pełni pokryta klejem (tzw. "sprawdzenie adhezji"). Jeśli nie, oznacza to problem z nanoszeniem kleju lub czasem schnięcia, który wymaga korekty. Sprawdzamy również poziomicą, czy płytki leżą w jednej płaszczyźnie.

Docinanie płytek: Przycinamy płytki za pomocą gilotyny lub piły elektrycznej. Krawędzie cięte powinny być szlifowane. Cięcia należy planować tak, aby były ukryte lub estetycznie wkomponowane w układ.

Usuwanie nadmiaru kleju: Wszelki nadmiar kleju, który wypłynie z fug, należy od razu usunąć wilgotną gąbką lub szpachelką, zanim zastygnie.

Fugowanie: Do fugowania przystępujemy po całkowitym związaniu kleju (zazwyczaj po 24-48 godzinach, zgodnie z instrukcją kleju). Fugi muszą być czyste i suche. Zaprawę fugową (elastyczną) mieszamy zgodnie z instrukcją i nanosimy na powierzchnię płytek za pomocą gumowej pacy, wciskając ją głęboko w spoiny, tak aby były całkowicie wypełnione.

Czyszczenie fug: Po lekkim przeschnięciu fugi (ale zanim stwardnieje, test "palca" – gdy dotykasz i fuga się nie maże, ale nie jest twarda) zaczynamy mycie powierzchni. Używamy czystej wody i wilgotnej gąbki, często płucząc ją w czystej wodzie. Mycie wykonujemy ruchami po przekątnej do linii fug, aby nie "wybierać" fugi ze spoin.

Uszczelnienie dylatacji: Na końcu, po wyschnięciu fug, wypełniamy szczeliny dylatacyjne przy ścianach i przeszkodach trwale elastycznym materiałem, np. silikonem sanitarnym lub poliuretanowym uszczelniaczem, korzystając z pistoletu i szpachelki do wyprofilowania fugi.

Czas schnięcia i pełnej eksploatacji: Pełną wytrzymałość mechaniczną i chemiczną klej i fuga osiągają po kilku dniach, a nawet tygodniach, zgodnie z informacją na opakowaniach. Pełne obciążanie podłogi lub mycie jej na mokro należy odłożyć do czasu osiągnięcia przez materiały pełnej wytrzymałości.

Pamiętajmy, że odpowiednie przygotowanie, zastosowanie dobrych materiałów i przestrzeganie technik układania to klucze do sukcesu. Ten proces jest bardziej skomplikowany niż tradycyjne układanie płytek, ale układanie płytek na panelach jest wykonalne z zachowaniem odpowiedniej staranności i wiedzy.

Oto przykładowy rozkład czasu na etapy dla 10 m²:

Powyższy wykres przedstawia jedynie orientacyjny czas pracy fizycznej na poszczególnych etapach, bez uwzględnienia koniecznych przerw technologicznych, które są kluczowe, zwłaszcza czas schnięcia kleju i fugi, liczony w godzinach lub nawet dobach, co widać na ostatnim słupku. To pokazuje, że nawet mniejszy metraż wymaga kilku dni prac.